ताजा समाचार
  • किनमेल गर्ने श्रीमतीहरुका लागि चीनमा ‘श्रीमान् भण्डार’ कक्ष
  • नेपाली महिलामा मनोसामाजिक समस्या बढी: डा.राणा
  • तीन महिला मृत भेटिए
  • पाँच महिना बित्दा समेत किशोरी हत्या रहस्यमै
  • करौडौं खर्चेर भत्काइएका छाउगोठ फेरि ठडिए
  • पोखरा महानगरमा एकल महिलालाई विशेष सुविधा
  • बालविवाहले निम्त्याएको स्वास्थ्य समस्या
  • विराटनगर महानगरको कार्यपालिकामा ७ जना महिला
  • रोगी बन्दै मनोञ्जनकर्मी
  • ‘छोरा नभएकै कारण श्रीमानकाे टोकसो’
  • अंश र वंशका पेचिला कुरा
  • ‘छाउ बार्न’ धामीकै दबाब
  • कार्यक्रम संचालन, संजाल विकास र मेलमिलाप तालिम शुरु
  • चट्याङ लागेर आमा छोरीको ज्यान गयो
  • ब्लड क्यान्सर पीडित उर्मिलालाई आर्थिक सहयोग

    गैरदलितबीच फूलेकी मंगला सार्की

    प्रकाशित मिति :2016-12-17 10:00:04

    खेमा बस्नेत

    kheemaनाम मंगला सार्की । ठेगाना– कैलाली, फुलबारी ‘ए’। तर, यत्तिकैमा मंगलाको परिचय खुल्दैन । उनी गाउँकै दिदी थिइन्, अनि मेरी ठुलीआमा । हुन त मंगला मेरो आमाकी आफ्नै दिदी थिइनन्, न त ठुलो बा’की श्रीमती । उनी दलित परिवारकी, म जातले क्षेत्री । उनीसँग भावनाको साइनो मात्रै थियो ।

    प्रायः घरमा आइरहने र आवश्यक पर्दा सघाउन पनि अघि सर्ने भएकाले उनी हाम्रो घरको सदस्य झैं थिइन् । म सानी भएकाले पनि होला, उनीसँग मेरो सामिप्यता झन् बढी थियो । आमाले दिदी भनेकै कारण हामी उनलाई ‘ठुली आमा’ भन्दा रहेछौं । पहाडीमुलका मानिसको बढी बसोबास भएको मेरो र उनको त्यो गाउँमा विपन्न र दलित परिवारकी बुुज्रुक महिला थिइन् उनी ।

    जातीय विभेदले जरो गाडेको हाम्रो समाजमा आजभन्दा २० वर्ष पहिलेको अवस्था कहाली लाग्दो थियो । समाजमा दलित सहभागिता हरेक ठाउँमा वञ्चित थियो । होटल, धारा, मन्दिर वा भनांै सार्वजनिक ठाउँमा उनीहरू जान पाउँदैनथे । उनीहरूलाई हुने विभेदको कुनै सीमा थिएन ।

    तर, त्यही समयमा हुर्के पनि मंगलाले यो अवस्था कहिल्यै भोग्नु परेन । किनकी, उनले जन्मले होइन, कर्मले आफ्नो परिचय बनाएकी थिइन् । मंगला गाउँकी सबैकी प्यारी थिइन् । उनको व्यवहार गाउँका ठुलाठालुदेखि केटाकेटीसँग समेत समान थियो । उनी माया र ममताकी खानी थिइन् । त्यसैले होला म जस्ता बालमस्तिष्कले समेत उनलाई परिवारिकरुपमा देख्न सक्यो । गाउँमा हरकोहीलाई मंगलाको आवश्यकता थियो । उनले नाई भनेको गुनासो गाउँलेको थिएन् । आफ्ना पराई नभनेर उनले सक्दो सहयोग सबैका लागि गर्थिन् र कसैलाई छुट्याउँदैन थिइन् ।

    कामका लागिमात्र होइन, उनको आवश्यकता गाउँमा हुने हरेक कार्यमा हुन्थ्यो । गाउँमा हुने हरेक विवाह, व्रतबन्ध जस्ता शुभकार्यमा उनलाई निम्ता हुन्थ्यो । उनी जान्थिन् पनि । गाउँ समाजमा मंगलाले गरेको सेवा सँधै प्रशंसनीय बन्यो । उनले कहिल्यै एक्लो महसुस गर्नै परेन । जसको घरमा मिठो मसिनो पाक्यो, त्यहाँ उनको उपस्थिति अनिवार्य जस्तै थियो ।

    एकप्रकारले, गाउँलेमा मंगला खुशी छैनन् भने हाम्रो कल्याण छैन भन्ने जस्तो देखिन्थ्यो । मंगलाप्रति गाउँलेले देखाएको सहानुभूति केही स्वार्थ प्रेरित पनि थियो होला । तथापी, उनीमाथि अन्याय गरेको देखिएन । दलित भएकै कारण उनले ‘हेपिन’ परेको मैले कहिल्यै देखिनँ । न त अन्यत्र झैं उनलाई विभेद नै थियो ।

    मंगला सार्की

    मंगला सार्की

    गाउँलेलाई पर्दा उनले र उनलाई पर्दा गाउँलेले गर्ने सहयोग चलिरहेकै थियो । ब्राह्मण, क्षेत्री, थारुलगायतका गैरदलित विच फूलेकी मंगलाले आफ्नो उर्वर जीवन गाउँ र गाउँलेको सेवामा खर्चिइन् । सेवा गर्दागर्दै उनले आफ्ना पाँच सन्तान पनि हुर्काइन् ।

    गाउँको सेवा गर्दागर्दै उनको उमेरले नेटो काट्न थाल्यो । छोराछोरीबाट नाति नातिनातिना समेत भए । मंगलाको चहलपहल बिस्तारै घट्दै गयो । गाउँलेले उनको उपस्थिति सँधै खोजिरहे, तर पनि विगतलाई दोहो¥याउन सक्ने अवस्था उनमा थिएन । मंगलाले सुगन्ध छरेको गाउँ एकदिन एकाएक सुनसान बन्यो । गाउँलेहरू मंगलाको घरमा घेरिए ।

    मंगला यो दुनियाँबाट बिदा भइसकेकी रहिछिन् । यो दुःखद खबर एकैछिनमा गाउँभरि फैलियो । सबै आफ्नो काम छोडेर उनको अन्तिम बिदाईका लागि जम्मा भए । यसपछि मैले जीवनकै अद्भुत दृश्य देखें । उनको शवलाई काँध थाप्ने बाहुन, क्षेत्री थिए, अनि गाउँभरिका गैरदलित उनका मलामी । सबैले आँशु खसाले । बिदाइका हात हल्लाए ।

    नदीको घाट टाढाबाटै देखिन्थ्यो । त्यहाँ गाउँलेको ठुलो भीड थियो । गाउँलेले गाउँको जिम्मेवार र कर्तव्यनिष्ठ सदस्य, जसले उनीहरूलाई सबैसँग मिलेर बस्न सिकायो । उनको शोकमा गाउँ धेरै दिनसम्म रोयो । मेरो सम्झनामा गाउँमा यो नै एक विशिष्ट घटना थियो, जहाँ एक दलित महिलालाई भेदभावरहित सम्मान दिइएको थियो । उनको मुत्यु भएको ३ वर्ष भएको छ, तर म जस्तै गाउँमा आजपनि उनलाई सम्झिनेको कमि छैन ।

    अब उनी सम्झनामा मात्र हुने मैले ठम्याएकी छु । किनकी मानवीय व्यहार सुधार हुनको साटो झन क्रुर बन्दै गएको छ । यसपछि न त मैले मंगला सार्की देखिकी छु । आजको २१ औं शताब्दीमा मंगला सार्कीको अभाव देखेकी छु । साथ, त्यस्ता सह्रदयी गाउँलेहरू पनि ।

    काभ्रेकी लक्ष्मी परियारमाथि गरिएको दुव्र्यवहार र हत्याको निष्पक्ष छानवीनको माग भइरहका बेला मैले मंगला ठुलीआमाको जीवन कथा प्रस्तुत गर्न सान्दर्भिक ठानें । किनकी मानवीय व्यहार सुधार हुनको साटो झन क्रुर बन्दै गएको छ । आजको २१ औं सताब्दीमा मंगला सार्कीको अभाव देखिकी छु । साथै उनलाई बाँचुन्जेल र मरेपछि पनि साथ दिने ती गाउँलेहरूको पनि ।

    म त भन्छु, उनलाई हामीले सम्झिरहनुपर्छ किनकी, हामीले अहिले पनि समाजमा उँच, नीचको भेदभाव र छुवाछुत गर्न छोडेका छैनौं । आज हामी शिक्षित छौं, समाज पनि शिक्षित भएको छ । तरपनि, यस्तो भेदभाव हटेको छैन ।

    म मेरा ती गाउँलेलाई सम्मान गर्छु, जसले आजपनि दलितलाई उस्तै आफूसमान व्यवहार गरिहेका छन् । २० वर्षको समाज र आजको समाजमा म केही फरक देखिरहेकी छैन । मगंलाका छोराछोरी र तिनका सन्तानले अहिले पनि उही स्थान पाएका छन् गाउँलेवाट ।

    हाम्रा काम, कर्तव्य आफ्ना ठाउँमा होलान् । तर, त्यसभन्दा माथि हामी मानव हौं भन्ने कुरा सोच्नु जरुरी छ । मंगलग्रहमा समेत वस्तीबसाउन सकिन्छ कि भन्ने अनुसन्धान भइरहेका बेला हाम्रो समाज जातीय, लैंङ्गिक विभेदमा रुमल्लिदै गएको छ । यसले न त व्यक्ति र समाजको उत्थान गर्न सक्छ नत मुलुकको सर्वाङ्गीण विकास नै । मानिस मानिसबिच भावनात्मक सद्भाव पैदा गरौं । मानवीय मुल्यलाई आत्मसाथ गर्दै अबको सोच र चिन्तन आर्थिक, भौतिक र सामाजिक विकासमा केन्द्रित गरौं । जातपात, वर्ण, लिङ्गको आधारमा दृष्टिकोण तयार नगरौं । ताकी भावी पुस्तालाई मंगला सार्कीको जस्तो प्रंसशा गर्ने अवसर जुटाउन सकौं ।

      Comment Here!

    Related NEWS
    मुख्य खबर

    किनमेल गर्ने श्रीमतीहरुका लागि चीनमा ‘श्रीमान् भण्डार’ कक्ष

    एक रिर्पोट अनुुसार चीनमा श्रीमतीहरुलाई किनमेलको लागि प्रोत्साहन गर्न ‘श्रीमान् भण्डार’ इकाईको स्थापना गरिएको छ

    नेपाली महिलामा मनोसामाजिक समस्या बढी: डा.राणा

    -महिला खबर संवाद- महिलाहरु सँधै घरपरिवार, बालबच्चा जस्ता काममै अडिरहेका हुन्छन् । उनीहरुका चाहाना, रहर, पीडाहरु

    पोखरा महानगरमा एकल महिलालाई विशेष सुविधा

    काठमाडौं । पोखरा लेखनाथ महानगरपालिकाले एकल महिलालाई यातायात, स्वास्थ्य र शिक्षा निःशुल्क गर्ने भएको छ

    बालविवाहले निम्त्याएको स्वास्थ्य समस्या

    –सर्मिला बुढाथोकी– दोलखा । मेलुङ गाउँपालिका वडा नम्बर ६ को ७५ वर्षीया रमादेवी चापागाईंको पाठेघरको शल्यक्रिया

    Read more
    ताजा अपडेट
    %d bloggers like this: