नेतृत्व दिए पो सक्षम

प्रकाशित मिति :2017-05-11 19:37:30

-सुशीला बुढाथोकी-

स्थानीय चुनाव नजिकिँदै जाँदा महिला उम्मेदवारको चर्चा जति चुलिएको छ, त्यो भन्दा बढी उनीहरुको सक्षमता र योग्यतामा प्रश्न उठाउन थालिएको छ । असक्षम महिलालाई भोट नदिने कुरा जायजै हो, किनकी नेतृत्वमा पुगेर मात्र हुँदैन, काम गरेर देखाउन सक्नुपर्छ । तर, सक्षमता र योग्यताको मानक के हो त ? के पुरुष नेता सक्षम छन् त ?

महिलालाई सक्षम नदेख्नेमा हाम्रै मानसिकताले पनि काम गरेको देखिन्छ । एकपटक त्यस्तै भयो । महिला नेताको फोटो पठाइदिन जिल्लाका एक साथीलाई टेलिफोनमा मैले भनें ‘चुलोचौको गरेको होइन है, अलि नेताजस्तो देखिने चाँहि पठाउनु ।’ तर, फोन राखेपछि, म आफैं सोच्न बाध्य भएँ, महिलालाई नेता जस्तो देखाउने फोटो चाँहि कस्तो होला ! जिल्लाका नेता स्वाभावैले गाउँले परिवेशका, साधारण र सीधा देखिन्छन् । त्यसमा पनि महिला त गृहणी भन्दा केही पनि देखिँदैनन् । अनि, संविधानसभामा ठाँटिएर जाने जस्ता नेताका स्वरुप खोज्न कसरी सुहाउँछ?

हो, तिनै त हुन्, हाम्रा महिला नेता ! हामीलाई त यस्तै नेता चाहिएको छ, जसले स्थानीय तहमा काम गर्न सक्छन् । टोल, टोलमा अझ भनौं घर, घरमा गएर काम गर्न सक्छन् । सर्वसाधारणको पीरमर्का बुझ्न सक्छन् । तर, हामीले पुरुष नेतालाई यति सक्षम ठानेका छौं कि लाग्छ, हरेक महिला नेता उनीहरुको अगाडि अयोग्य छन् ।

वास्तविकता हेर्दा, महिला नै समूदायको काम गर्न अनुभवी र सक्षम देखिन्छन् । जिल्लामा हेर्ने हो भने, पुरुष नेताहरु ठूला आर्थिक चलखेल हुने ठाउँ खासगरि जग्गा, ठेक्कापट्टा लगायतमा कुनै न कुनै रुपले संलग्न देखिन्छन् । त्यहिँनेर, महिला भने समूदायमा आधारित वन, सहकारी, कृषि, घरेलु उद्योग तथा निर्यातजन्य सामाग्री उत्पादनमा देखिन्छन् । यहाँ महिलाले आर्थिक चलखेल गर्न सक्दैनन् भन्न खोजिएको होइन, आर्थिक भन्दा समुदायको लाभ हुने ठाउँमा आफ्नो संलग्नता चाहेका छन् भन्नु हो ।

कतिपयले शिक्षा, पहुँच र प्रभावको दृष्टिले महिलालाई असक्षम मान्छन् । तर के शिक्षा पाएका, नीति नियम र कानुनबारे जानकार पुरुष नेताले नै भ्रष्टाचार बढाएका होइनन् ? अनि उनीहरु कसरी सक्षम भए ? हो, शैक्षिक, आर्थिक, साँस्कृतिक रुपले पछि पर्दा महिला विभिन्न मानेमा पछि परेकै हुन् । खासगरि, ग्रामीण क्षेत्रका महिलाले देशका नीतिनियम, कानुनबारे व्याख्या गर्ने तथा आफ्ना काम, कारवाहीमा व्यवसायिक आचरण देखाउन नसक्लान् । तर, यत्ति कुरा बुझे हुन्छ, हाम्रा महिला प्रतिनिधि सामान्य पृष्ठभूमिका हुन् । र, उनीहरुले तपाइँका, हाम्रा समस्या बुझ्न र सुल्झ्याउन सक्छन् ।

अर्कोतिर, पुरुष नेतृत्वले शिक्षा पाएका महिला नेतालाई पनि अवसर नदिएको प्रष्ट देखिन्छ । विवेकशील नेपालीले रञ्जु दर्शनालाई मेयरमा उभ्याउनुको अर्थ के हो ? जबकी चार ठूला दलले काठमाडौंमा महिला मेयर हुनसक्ने सम्भावना नै देखेनन् । काठमाडौं जस्तो सुगम ठाउँमा पढेका र धेरै कुराले योग्य महिला नेता प्रशस्त छन् । के उहाँहरुमा नेतृत्व क्षमता नै नभएको हो त ? रञ्जुले चुनाव जित्लिन्, नजित्लिन् अर्कै कुरा हो, तर परिणाम जे आए पनि उनलाई नेपाली राजनीतिले नस्वीकारी सुख छैन ।

महिला सक्षमतालाई पार्टीगत योगदानको आधारमा कम आँक्ने हो भने पनि गलत हुनेछ । अहिले दलका एजेण्डा स्थानीय स्तरसम्म लैजाने र कार्यक्रम सफल बनाउनेमा महिलाको ठूलो योगदान छ । अहिले पनि हामी हेर्न सक्छौं, पुरुष नेता चुनावको निहुँमा घर परिवारबाट सम्र्पक विच्छेद हुन, बेपत्ता हुन, प्रचार प्रसारमा व्यस्त हुन तथा आफ्नो मन र विवेकले भ्याएसम्मका काम गर्न स्वतन्त्र छन् । तर, त्यहिँनेर महिला नेतालाई घरधन्दा सकेर, छोराछोरीको हेरविचार गरेर, खेतीपाती, वस्तुभाउ व्यवस्थापन गरेर राजनीतिमा संलग्न हुनुपर्ने बाध्यता छ । यसमाथि, अरुलाई समय दिन श्रीमानको मन्जुरी नभइ हुँदैन । के यो योगदान होइन ? आफ्ना काम छाडेर दलका झण्डा बोक्दै हिँड्नु योगदानमा पर्दैन ? के दलका कार्यक्रममा महिला भेला हुन वा पुरुष नेतृत्वको कुरा सुन्न मात्र जम्मा भएका हुन् ?

महिला आफ्नो अधिकार चाहन्छन्, नागरिकको अधिकार, सम्मानपूर्वक बाँच्ने अधिकार । महिलाले चाहेको भनेको राज्यले व्यवस्था गरेको मौलिक अधिकार र महिलाले पाउनुपर्ने खास अधिकार हो । तर, यो पुरुषको लागि जन्मसिद्ध अधिकार हो भने, महिलाले राज्य विरुद्ध नै लड्नुपर्ने अवस्था छ । तर, यति पीडित हुँदा हुँदै पनि महिलाले आफनो अधिकारको लागि कसैको टाउको फोरेका छैनन्, चक्काजाम गरेका छैनन्, बन्द हड्ताल गरेका छैनन् ।

राज्यले महिलाको यो सहनशीलतालाई कमजोरीका रुपमा अपव्याख्या गरेको छ । त्यसैले त, अझैपनि महिलालाई नेतृत्वमा पुर्याउने कुरा गर्दा आरक्षण छँदैछ नी, भनेर टारिन्छ । तर, विचार गर्ने हो भने आरक्षणको व्यवस्था महिलालाई निल्नु न ओकल्नु भएको छ । किनकी, यसले एकातिर महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गरेको छ भने अर्कोतिर, अरु बाँकी पद सबै पुरुषको भन्ने अर्थ लागेको छ । व्यवहारमा पनि त्यस्तै देखिन्छ । यसले परम्परावादी पुरुष राज्यको वकालत गरेको छ, जहाँ महिला सेवाग्राही त हुन सक्छन्, तर आफ्ना समस्या लिएर जान सक्दैनन् । अनि, समस्या लिएर पुगेपनि न्याय पाउन वञ्चित हुन्छन् ।

यस्तो प्रवृतिले महिला प्रतिनिधि ५० प्रतिशत पनि आउन नसक्ने देखिएको छ । यसले हाम्रो मानसिकता गएको २० वर्षसम्म पनि परिवर्तन नभएको देखाउँछ । जनसंख्या अनुसार प्रतिनिधित्व नहुँदा समुदाय पछाडि परेको यर्थाथ कतै लुकेको छैन । महिला पछाडि परिरहँदा विकास मात्रै अघि बढ्न सक्दैन । त्यहि भएर महिलालाई अगाडि बढाउनुपर्छ भनिएको हो, त्यो भनेको स्थानीय तह नै हो ।

सर्वसाधारण विकासमा द्रुत गति खोजिरहेका छन् । ठूला छिमेकीहरुले असंभव मानिने क्षेत्रमा समेत प्रगति गरिरहँदा हामी संभावनाले प्रचुर क्षेत्रहरुमा समेत कछुवा गतिमा छौं । अब पनि एउटा वर्ग सधैं नेतृत्व खोसाखोसमा लागिरहने र अर्को वर्ग पीडित भइरहने हो भने ‘विकास हाम्रै पालामा’ देख्न मुश्किल छ ।

पछिल्ला चुनावमा महिला प्रतिनिधित्व बढेको भनेर जति नै फूर्ति लगाएपनि, हामीले इतिहास बिर्सन हुँदैन । हिजो महिलाको प्रतिनिधित्व समानुपातिक चुनाव प्रणालीका कारण बढेको थियो । अहिले स्थानीय तहमा भोट गन्तीको आधारमा अर्थात प्रत्यक्ष प्रणालीबाट चुनाव जित्नुपर्ने अवस्था छ । यो नै अहिले महिलाको लागि ठूलो चूनौती हो । यस्तो निर्वाचन प्रणालीले महिलालाई पुरुषसँग भिड्नैपर्ने वातावरण बनाएको छ । त्यसैले स्वाभाविक रुपमा अगाडि बढिसकेका पुरुष नेतृत्वसँग महिलालाई दाँज्नुभन्दा सक्षमताको अर्थ पहिल्याई नेतृत्व चयन गर्नु वेश हुनेछ ।

अनि, बल्ल भोट हालेपछि निर्धक्क भन्न पाउनेछौं, हामीले असक्षम महिलालाई मत दिएनौं ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

सर्वोच्चद्वारा नाङ्गा बाबालाई रोक नलगाउनुको कारण माग

–महिला खबर– काठमाडौं । सर्वोच्च अदातलले पशुपति क्षेत्रमा शिवरात्रि लगायत अन्य पर्वमा नाङ्गा बाबा र

१० युवती विमानस्थलबाट पक्राउ

–महिला खबर– काठमाडौ । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट नक्कली भीसा प्रयोग गरी कुवेत जान लागेका १०

कम्युनिष्टलाई छोइ छिटो गर्ने समयमा कम्युनिष्ट बनाउदै हिँड्ने माया बनिन् मन्त्री

–महिला खबर– कम्युनिष्ट सिद्धान्तमा विश्वास गर्ने व्यक्ति मान्छेको पनि मासु खान्छन्, जात, धर्म केही मान्दैनन् भन्दै

बलात्कारको आरोपमा पक्राउ

–महिला खबर– काठमाडौं । उदयपुर कटारी नगरपालिका घर भई हाल काठमाडौं कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–८ शिवचौक

बेपत्ता बालक मृत अवस्थामा फेला

–महिला खवर– कपिलवस्तु । कपिलवस्तुको मायादेवी गाउँपालिका–४, पिपराका वडा अध्यक्ष फत्ते मोहम्मदका ७ वर्षका छोरा

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: