ताजा समाचार
  • किन रोकिदैन बालविवाह ?
  • मेरो छोराले जन्मदर्ता किन नपाउने ?
  • कलिला आमाहरू
  • भरतपुरकी मेयर रेणुको पहिलो निर्णयः महिला र ज्येष्ठ नागरिकलाई निःशुल्क बहिरंग सेवा
  • दोषीमाथि कारबाहीको माग राख्दै शव सडकमा राखेर प्रदर्शन
  • काठमाडौंमा दक्षिण एशियाली महिला सम्मेलन शुरु
  • तराईका किशोरी भन्छन् – ‘बाँधेको पशु स्वतन्त्र होला, हामी बन्दी छौं’
  • सुत्केरी बिदा ६ महिना पुर्याउन पहल
  • बाल विवाह एवम् दाइजो विरुद्ध अभियान्त सम्मानित
  • बालिका बलत्कार गर्ने पक्राउ
  • ‘हेय र भेदभाव हटे मात्रै यौन हिंसा उजागर’
  • रोकिएन असुरक्षित गर्भपतन
  • संस्कारभित्रकाे विकृतिले महिला विभेदमा :संस्कृतिविद् पोखरेल
  • श्रीमान् साउदीको जेलमा, श्रीमतीलाई क्यान्सर
  • कार्यालयमै विभेद !

    नेता महिलाका जिम्मेवारी

    प्रकाशित मिति :2017-05-29 11:29:21

    -अमृता अनमोल-

    नयाँ संविधानले स्थानीय तहमा दलले प्रमुख-अध्यक्ष र उपप्रमुखरउपाध्यक्षमध्ये एकजना महिला अनिवार्य उठाउनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । वडा समितिमा ४० प्रतिशत महिला सुनिश्चितता गरिएको छ । यसले गर्दा उल्लेख्य संख्यामा महिलाको प्रतिनिधित्व स्थानीय तहमा हुने भएको छ । यो महिला प्रतिनिधिका लागिमात्र होइन, नेपालकै लागि ठूलो उपलब्धि र परिवर्तन हो । हिजोसम्म छुवाछूतको मार खेपेका र लैङ्गिक भेदभाव सहेका महिला नै नेता बन्नु पनि गौरवको कुरा हो । स्थानीय तह भनेको स्थानीय सरकार हो । कहिल्यै नेतृत्वको अनुभव गर्न नपाएका महिलाका लागि स्थानीय तह सम्हाल्नु चुनौती पनि हो । पितृसत्तात्मक सोच र संरचनाले पुरुषभन्दा महिलाका लागि स्थानीय तह सम्हाल्न जटिल काम हुनसक्छ । आफूमा नेतृत्व क्षमता बढाएर जटिलतालाई कसरी सहज पार्ने त्यो महिलाकै जिम्मामा छ । पुरुष नेतृत्वमा रहँदा महिलाले अवसर नपाए जस्तो गुनासो पुरुषलाई हुन नदिन थप सजगता भने अपनाउनुपर्छ ।

    स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिको मुख्य काम त्यहाँको विकास निर्माणमा अगुवाइ र सहजीकरण गर्नु हो । विकास योजनालाई प्रक्रियागत रूपमा बस्ती स्तरदेखि वडा हुँदै गाउँपालिका वा नगरपालिकासम्म पुर्‍याउनु हो । विकास योजना निर्माणमा सबै वर्गको सहभागिता जुटाउनु र आवश्यकतामुखी कार्यक्रम छनोट गर्नु हो । विकास योजना छान्दा लैंगिक तथा सामाजिक समावेशी बनाउनु हो । जनप्रतिनिधि नहुँदा विकासका कार्यक्रममा अहिले सबैभन्दा बढी अनियमितता देखिन्छ ।

    विगत डेढ दशकमा स्थानीय निकाय कर्मचारी र दलीय संयन्त्रका भरमा चले । आफूखुसी बजेट बनाउने र आफू नजिकका व्यक्ति वा संस्थामार्फत खर्च गर्ने प्रवृत्ति देखियो । यसले विकासको उपयोग र अपनत्व गर्नबाट धेरै नागरिक छुटेका छन् । कतिपयमा विकासको जिम्मा लिने तर पुरा नगरेर बेरुजु बढाइरहने प्रवृत्ति छ । यसले गर्दा न्युनतम सर्त मापनमा अनुत्तीर्ण हुने र अनुदान काटिने गरेको छ । बजेटमा तल्लो वर्गका योजना समेट्न, स्थानीयका आवश्यकतालाई विकास बजेटमा पार्न र नियम विपरीत बजेट खर्च हुने समस्या रोक्न महिला नेता चनाखो बन्नुपर्छ । यसका लागि स्थानीय स्रोतसाधनको उपयोग कसरी बढाउने भन्नेमा ध्यान दिनुपर्छ । स्थानीयको वास्तविक आवश्यकता बुझ्न बस्ती स्तरमा रहेका महिला समूह, बाल क्लब, नागरिक सचेतना केन्द्र, वडा नागरिक मञ्च लगायतसँगको सामिप्यता बढाउनुपर्छ ।

    विकासमा सबैको पहुँच बढाउन राज्यले स्थानीय तहको विकास बजेटमा लक्षित वर्ग छुट्याएको छ । बजेटलाई लक्षित वर्गमुखी, माग र आवश्यकतामुखी बनाउनु साटो परम्परागत रूपमै बाँडफाँड गर्ने गरिएको छ । लक्षित वर्गको बजेटमा समेत उनीहरूका प्रत्यक्ष हितका योजना परेका छैनन् । लैंगिक र समावेशी बजेट बनेका छैनन् । बनिहाले कार्यान्वयन भएका छैनन् । अधिकांश स्थानीय तहमा कर्मचारी र जान्ने–सुन्नेले मात्रै कार्यान्वयन र उपयोग गरेका छन् । कतै सबैको हित भन्दै लक्षित बजेट साझा विकासमा खर्चेका छन् । वास्तविक हित र प्रत्यक्ष लाभ हुने काममा खर्चेका छैनन् । स्थानीय तह हाँक्न गएका महिला नेताले लक्षित वर्गको विकासको यो बजेट निर्माण र सदुपयोग गराउन पनि लाग्नुपर्छ ।

    संविधानले महिलालाई अधिकार दिएको छ । अधिकारले अवसर सिर्जना गर्छ । राज्यले महिलालाई नेतृत्व तहमा पनि पुर्‍याएको छ । महिलाको मान, सम्मान र जिम्मेवारी बढेको छ । अधिकार, अवसर र जिम्वारीको तुलनामा काम बाँडफाँडको सस्कृति भने विकास भएको छैन । घरका पुरुष सदस्य फुर्सदिला नै भए पनि अधिकांशले चुलोचौकोमा सहयोग गर्दैनन् । यसले गर्दा अधिकांश महिलाले चुलोचौको भार बोकेरै घर बाहिरको काम गर्नुपर्ने बाध्यता छ । नेता महिला पनि यसबाट अछुतो रहने छैनन् । उनीहरूले चुलोचौको, घरधन्दा, राजनीति र स्थानीय तह सँगसँगै हाँक्नु पर्नेछ । घरपरिवार, समाज र राज्यको विश्वास सँगसँगै जित्नु पर्नेछ । इश्र्या लाग्यो कि महिलालाई सजिलै लगाइदिने चारित्रिक कमजोरीको उपमालाई हटाउन सक्नु पर्नेछ । योजना र कार्यक्रममा सहभागितामात्रै होइन, निर्णय लिन–दिन पनि अघि बढ्नु पर्नेछ । यसका लागि थप मिहेनत, लगाव र अध्ययन आवश्यक पर्नेछ । आफ्नो काम डराएर वा अह्राएर होइन, निर्धक्क गर्न सक्नुपर्छ ।

    राम्रोसँग घर चलाउने महिलाले समुदाय पनि राम्रोसित हाँक्न सक्छन् । त्यसैले नागरिकले नेता महिला रोजेका हुन् । त्यसका तमाम उदाहरण नेपाली समाजमा छन् । महिलाले हाँकेका सामुदायिक वन हराभरा छन् । महिलाले सञ्चालन गरेका सहकारी संस्था उत्कृष्ट छन् । महिलाले नेतृत्व गरेका टोल विकास समिति, वडा नागरिक मञ्च, उपभोक्ता समिति अनुशासित छन् । सञ्जालका रूपमा रहेका महिला समूह र आमा समूह गाउंँका दलभन्दा प्रभावकारी छन् । सामाजिक अभियान चलाउन र विकास निर्माणका गतिविधि चलाउन यिनै समूह अघि सर्ने गरेका छन् । महिलालाई प्रकृतिले सबैभन्दा ठूलो अस्त्र दिएको छ, धैर्यता र सहनशीलता । यही अस्त्रको प्रयोगले होला, तेहरो जिम्मेवारीमा पनि महिला खरो उत्रिएका छन् । स्थानीय तहको नेतृत्वमा पनि महिला खरो उत्रने नै छन् । यसका लागि अध्ययन र नेतृत्व क्षमता बढाउनु पर्नेछ । हरेक नागरिकले अहिले परिवर्तन चाहेका छन् । आफ्नो पहिचान र अपनत्व चाहेका छन् । सबैलाई समेट्न इमानदारी, जिम्मेवारी, साझेदारी र समझदारीको चरित्रलाई सधैं आत्मसात गर्नु पर्नेछ । हरेक काममा लैङ्गिक समानता तथा सामाजिक समावेशीकरणको सिद्धान्तलाई पालना गर्नु पर्नेछ ।

    स्रोतः कान्तिपुर दैनिक 

      Comment Here!

    Related NEWS
    मुख्य खबर

    किन रोकिदैन बालविवाह ?

    –सन्दिप विक– पछिल्लो समय सूचना प्रविधिको बढ्दो प्रयोगले समेत बालविवाह हुने गरेको पाइन्छ । चितीकै संगिता

    दोषीमाथि कारबाहीको माग राख्दै शव सडकमा राखेर प्रदर्शन

    महिला खबर काठमाडौं । रौतहट गरुडामा निर्माणका लागि खनिएको खाल्डोमा जमेको पानीमा डुबेर शनिबार चार

    तराईका किशोरी भन्छन् – ‘बाँधेको पशु स्वतन्त्र होला, हामी बन्दी छौं’

    -यमुना खनाल- तराईका सीमित परिवारका महिलाहरुले मात्र स्वतन्त्र रुपमा आफ्नो क्षमता अगाडि बढाउन पाएका छन् ।

    सुत्केरी बिदा ६ महिना पुर्याउन पहल

    महिला खबर काठमाडौं । हाल ६० दिन रहेको सुत्केरी विदा ६ महिनासम्म पुर्याउन तीव्र पहल

    बाल विवाह एवम् दाइजो विरुद्ध अभियान्त सम्मानित

    महिला खबर काठमाडौ । बालविवाह एवम् दाइजो उन्मूलन राष्ट्रिय अभियान नेपालले बालविवाह एवम् दाइजो विरुद्धका

    Read more
    ताजा अपडेट
    %d bloggers like this: