घरेलु हिंसाको कारण मदिरा, अदालतसम्म पुग्दैनन् अधिकांश मुद्धा

प्रकाशित मिति :2018-01-11 15:01:53

–महिला खबर–

काठमाडौं । काठमाडौं मरुहिटीकी शान्ता श्रेष्ठले रक्सीको कुलतमा फसेका श्रीमानबाट ८ वर्षदेखि कुटपिट सहदै आएकी छन् । २०६६ सालमा विवाह गरेर घर आएदेखि दिनहुँ जसो श्रीमानको कुटाइ सहनु परिरहेको थियो शान्तालाई । रक्सीको कुलतमा फसेका श्रीमान दिनहुँजसो कुनै न कुनै निहुँ निकालेर उनलाई कुटपिट गर्थे । शान्ताले आफ्नो पीडा माइतीमा सुनाइन् । श्रीमानको आनीबानी फेरिएला कि भनेर ८ वर्षसम्म सहेर बसिन् । केही गर्दा पनि नसुध्रिएपछि कानूनी उपचार खोज्न प्रहरीकोमा पुगिन् । ‘मिलापत्र गरौं भन्यो, एकपटकलाई माने । तर अर्को पटक चौकीबाट मिलापत्र गरेर आएपछि सासुले श्रीमानलाई घर लिएर गइन् । म र छोरा भाडाको कोठामै छौं’ शान्ताले भनिन् ।

शान्ता श्रेष्ठ

अहिले उनी ७ वर्षको छोरो लिएर भाडाको कोठामा बसेकी छन् । श्रीमानको परिवारको तर्फबाट बारम्बार छोरो लैजाने दबाब आइरहन्छ । तर शान्ताले मानेकी छैनन् । उनलाई अब श्रीमान सुध्रने आसा छैन । त्यसैले अब अंश लिएर बेग्लै बस्ने सोचमा छन् उनी ।

शान्ताको जस्तै समस्या छ प्युठानकी विमला जिसीको पनि । अवकास प्राप्त सैनिक श्रीमानले पेन्सनमा आएको पैसा रक्सी खाने र तास खेलेर सिध्याउँथे । सानो तिनो काम गरेर परिवार पाल्दै आएकी विमला बेला बेलामा श्रीमानले उल्टै पैसा माग्दा हैरान हुन्थिन् ।

चोटमाथि अर्को चोटको सामान गर्नुप¥यो विमलालाई, जब श्रीमानले दोस्रो विवाह गरे । उनले कार्तिकको पहिलो हप्तामा प्रहरीमा उजुरी गरिन् । प्रहरी कार्यालयमा उनीहरूको मिलापत्र पनि भयो ।

‘दुवै श्रीमतीलाई बराबरी गर्ने, छोरीहरूको पढाई खर्च र रासनपानी दिने भनेर मिलापत्र गरेको । तर एक महिना बढी भइसक्यो दिएको छैन’ विमलाले भनिन् ।

रक्सि सेवन गरेर श्रीमतीलाई कुटपिट गर्ने र प्रहरीकोमा आएर मिलापत्र गरेर जानेमा विमला र शान्ता मात्र पर्दैनन् । उनीहरू जस्ता घरेलु हिंसामा परेका ८० प्रतिशत महिलाका उजुरी मिलापत्र हुने गरेको ललितपुर महिला सेल प्रमुख चंचला श्रेष्ठ बताउँछिन् ।

मदिरा सेवनबाट हुने घरेलु हिंसा आफन्तबाटै हुने हुँदा अधिकांश उजुरी मिलापत्र हुने गरेको उनले बताइन् । पटक–पटक मिलापत्र गराउदा पनि हिंसा नरोकिएपछि अदालतिय प्रक्रियामा जाने मुद्धाको संख्या २० प्रतिशत मात्र हुने उनको अनुभव छ । ललितपुर महिला सेलमा आ.व.२०७३/०७४ मा २ सय ९९ मुद्धामा २ सय ६४ अर्थात ८८ प्रतिशत घरेलु हिंसाका उजुरी परे । त्यस्तै राष्ट्रिय महिला आयोगमा २०७४ को साउनदेखि मंसिर १० गतेसम्म घरेलु हिंसाका १ सय ४ उजुरी परेका छन् ।

त्यसैगरी नेपाल प्रहरीको तथ्यांक हेर्दा घरेलु हिंसाको रुप झन् डरलाग्दो देखिन्छ । नेपाल प्रहरीको तीन वर्षको तथ्यांक अनुसार आर्थिक वर्ष २०७३/२०७४ मा ११ हजार ६ सय २९ वटा घरेलु हिंसाका उजुरी परेका थिए । जसमा ३ हजार ८ सय ८२ मिलापत्र भए । त्यस्तै आ.व.०७२/०७३ मा ९ हजार ३ सय ९८ र आ.व.०७१/०७२ मा ८ हजार २ सय ६८ वटा उजुरी परेका थिए ।

नेपाल प्रहरीको महिला तथा बालबालिका सेवा निर्देशनालयका निर्देशक डिआईजी पुष्कलराज रेग्मीका अनुसार ८७ प्रतिशत घरेलु हिंसा श्रीमानको मदिरा सेवनकै कारणले हुने गरेका छन् । ‘विभिन्न कारण देखाई श्रीमतीलाई कुटपिट गर्छन् श्रीमानले । तर मुल कारण रक्सि हुन्छ । हाम्रो तथ्यांकलाई केलाएर हेर्दा ८७ प्रतिशत घरेलु हिंसाहरू रक्सिसँग जोडिएर आउँछ,’ डिआईजी रेग्मीले भने ।

अदालत पुग्दैनन् केस

प्रहरी कार्यालयमा परेका घरेलु हिंसाका उजुरी भने अदालतसम्म पुग्दैनन् । सर्वोच्च अदालतकोे बार्षिक प्रतिवेदन ०७२/०७३ मा ३९ हजार १ सय ३१ मुदामा एक प्रतिशत अर्थात ४ सय ४२ मात्र घरेलु हिंसाका मुद्धा छन् । यो तथ्यांक हेर्दा अधिकाश घरेलु हिंसाका मुद्धा मिलापत्र हुने गरेका छन् ।

कानुनमा के छ ?

घरेलु हिंसा कसूर र सजाय ऐन २०६६:

– कुनै व्यक्तिले घरेलु सम्बन्ध भएको अर्को कुनै व्यक्तिलाई दिएको शारीरिक, मानसिक, यौनजन्य वा आर्थिक यातना सम्झनुपर्छ ।
– घरेलु हिंसा भएको, भैरहेको वा हुन लागेको थाहा पाउने जुनसुकै व्यक्तिले प्रहरी कार्यालय वा राष्ट्रिय महिला आयोग वा स्थानीय तह समक्ष लिखित वा मौखिक उजुरी दिन सक्नेछ । सोझै अदालतमा पनि उजुरी दिन सकिनेछ ।
– पीडित वा नीजसँग आश्रित व्यक्तिलाई सुरक्षा प्रदान गर्न आवश्यक देखिएमा प्रहरीको सहयोगमा त्यसको व्यवस्था मिलाउनुपर्नेछ ।
– पीडितले चाहेमा ३० दिनभित्र मिलापत्र गराइदिनुपर्नेछ ।
– मेलमिलाप हुन नसकेमा वा पीडक उपस्थित नभएमा वा गराउन नसकिएमा सबै कागजपत्र सामेल गरी १५ दिनभित्र अदालत समक्ष पठाइदिनुपर्नेछ ।

निम्न अवस्थामा अदालतले अन्तरिम संरक्षणात्मक आदेश जारी गर्न सक्नेछ 

बसी आएको घरमा बस्न दिन, खान लाउन दिन, कुटपीट नगर्न ।
– पीडक र पीडित एकै ठाउँमा बस्न उपर्युक्त नदेखिएमा पीडकलाई अलग बस्ने व्यवस्था गर्न र त्यसरी बस्दाको भरण पोषण गर्न ।
– पीडितको उपचारको खर्च पीडकले व्यहोर्नुपर्नेछ ।
– सजाय ः कसैले अङ्गभङ्ग गरी, तेजाव छर्किई, पोली, डामी, घसी, शरिरको कुनै अङ्ग कुरुप पारिदिनेलाई प्रचलित कानून बमोजिम सजाय हुनेछ । यी प्रकृतिका घरेलु हिंसा सरकारबादी भइ चल्नेछ ।
– अन्य प्रकारका घरेलु हिंसा गर्नेलाई ३–२५ हजार रुपैंयासम्म जरिवाना वा ६ महिनासम्म कैद वा दुवै सजाय हुनेछ ।
– पुनः सोही कसूर गरेमा पटकै पिच्छे दोब्बर सजाय हुनेछ ।
– पत्नी, जेष्ठ नागरिक, अपांगता भएका व्यक्ति, नाबालक वा गर्भवती महिलालाई घरेलु हिंसा गरेमा थप १० प्रतिशत सजाय हुनेछ ।
– यो ऐन बमोजिमको मुद्धा कारबाही र किनारा गर्दा संक्षिप्त कार्यविधि ऐन २०२८ अनुसारको संक्षिप्त कार्यविधि अपनाउनुपर्नेछ । (प्रतिउत्तर प्राप्त भएको ९० दिनभित्र)
– हदम्याद ः भए गरेको मितिले ९० दिनभित्र उजुरी दिइसक्नु पर्नेछ ।

यो पनि हेर्नुहोस्

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

अश्लील भिडियो बनाएर ब्ल्याकमेल गर्ने प्रेमीको हत्या

दुई वर्षको सम्बन्धमा राजुले दुई जनाबिचको शारीरिक सम्बन्धको भिडियो बनाएर धर्मालाई ‘ब्ल्याकमेल’ गर्दै आएका थिए

मेलुङमा बालमैत्री धारा

–सर्मिला बुढाथोकी– बालमैत्री धारा नहुँदा विद्यालयका बालबालिकाहरू विद्यालय समयमा पिउने पानीबाट बञ्चित हुने र सार्वजनिक स्थानमा

सञ्चारकर्मी रुपा कार्कीको निधन

–महिला खबर– रेडियो बाराहीको स्थापना कालदेखि पाँच वर्षसम्म ‘साँहिली आमा’ नामक कार्यक्रम सञ्चालन गरेकी थिइन् ।

जन्म र कर्म दिने आमाको नामका पुरस्कार वितरण

–महिला खबर– दोलखा । पत्रकार चिरञ्जीवी मास्केले आफूलाई जन्म दिने र कर्मदिने आमाहरूको नाममा स्थापना

अागलागिबाट महिलाको मृत्यु

-महिला खबर- वीरगंज महानगरपालिका–१४ श्रीपुर बस्ने ८० वर्षीया हकिमन खातुनको आगोलागिमा परी मृत्यु भएको छ

Read more
ताजा अपडेट
%d bloggers like this: