माँखाका महिला : अब कसरी बाँच्ने ?


प्रकाशित मिति :2015-06-07 12:50:38

‘अन्नपात चेपियो, खेती लगाउन नसकिने गरी खेतबारी चिराचिरा परेको छ, अब कसरी बाच्ने ?’

देवकी तिमल्सिना ‘समीक्षा’

11101864_971987862811723_328327303_n

‘गएको साल पहिरोले उठीवास लायो यसपाली भूकम्पले’ सिन्धुपाल्चोक माँखा ७ कि गोमा पराजुली भन्दै थिइन् । गोमाको कथा नेपालका धेरै आमाहरूको साझा कथा हो । उनी सुत्केरी भएको जम्मा १४ दिन भएको थियो । १४ दिनकी छोरीलाई दुध चुसाएर कोक्रोमा सुताउँदै आफू ओच्छ्यानमा के पल्टेकी थिइन् जमीन हल्लिन थाल्यो । उठ्न खोजिन् सकिनन् । गाउँलेले भुइँचालो आयो ! भुइँचालो आयो !! भनेको सुनिन् र बल्लतल्ल छोरीलाई काखमा लिएर भाग्न खोज्दै थिइन् । घरको पछाडिको भाग गल्र्याम्मै ढल्यो । घर भत्केर उडेको माटोको धुलोले कँहीकतै देखिएन । यतिकैमा उनी आत्तिइन् र चिच्याइन्– ‘आमा ! ढोकै छैन, मर्ने भइयो ।’

गोमा चिच्याएको गोठमा भैंसीलाई खोलेपानी दिँदै गरेकी सासु आमाले सुनिन्  । तर भुइँचालोको धक्काले उनलाई ढालिसकेको थियो । तैपनि जोखिम मोल्दै बुहारी र नातिनी भएको ठाउँमा पुगिन् । छामछाम छुमछुम गर्दै बच्चा हात पारिन् र बल्लतल्ल बुहारीको म्याक्सीको फेर समातेर तान्दै बाहिर निकालिन् । उनीहरू आगनमा पुग्ने बित्तिकै पुरै घर ढल्यो ।

गाउँ पुरै घर ध्वस्त भएकाले बारीको मकै उखेलेर राखिएको पालमा बस्ता चिसो लागेर गोमाको जीउ एक महिनादेखि सुनिएको छ । रक्तस्राव हुन थालेको छ । छोरीलाई निमोनिया भएको छ । उनी  आफ्नो भन्दा छोरीलाई हनहनी ज्वरो आएकाले बढी चिन्तित् छन् । भएभरको अन्नपात पुरिएपछि उनलाई अव पेटको चिन्तापनि थपिएको छ ।

Nirmal di

‘पेटभरी खाना पाइँदैन, दुध आउँदैन’ उनले भनिन्, ‘छोरी रातभरी रोएर हैरान पार्छे । राहतमा आएको एक पुरिया विस्कुट र एकपोका चाउचाउ खाएर दुध आउँदैन ।’ निराश हुँदै उनले भनिन् । राहत थाप्न जानेहरूबीच त्यही विस्कुट र चाउचाउका लागि झगडा भएको देख्दा उनलाई झन पीडा हुन्छ ।

माँखाकै सुमित्रा सापकोटाको अठार महिनाको छोरा छ । ‘एक्कासी सुइ्यय आवाज आयो, दुध चार्ने विरोलोले ठुलै स्वर गरेर आएको ठानेँ । लगत्तै घरको पछिल्लो भाग गल्र्यामगुर्लुम लड्यो, सुतिरहेको छोराको कठालोमा समातेर झुण्ड्याउँदै बारीतिर भागेँ’ उनले आफू र छोरा बाँच्न सफल भएको कथा सुनाउँदै भनिन् ।

हरेक आमालाई आफ्नो सन्तानको माया लाग्छ । तर उनलाई माया लाग्नुको विशेष कारण पनि छ । १५ वर्षकै उमेरमा मागी विहे गरेकी सुमित्राले २ सन्तान गर्भमै गुमाएकी थिइन् । त्यसपछिको करिव ५ वर्ष गर्भ नरहेपछि उनका श्रीमानलाई अर्की विहे गर्न पारिवारिक दवाव परेको थियो । सुमित्रालाई घर परिवारले समेत हेला गर्न थालेका थिए । काठमाडौंमा उपचार गरेपछि उनले पुरै ९ महिना घरमै आराम गरेर छोरा नयनलाई जन्माएकी थिइन् ।

सुमित्राका अनुसार सिन्धुपाल्चोकमा अव बस्न लायक ठाउँ छैन । प्रायः सबै जमिन चिरा चिरा परेको छ । ‘सरकारका मान्छेले हाम्रो समस्या बुझेका छैनन्, महिला र बालवालिकाको सन्दर्भमा झनै गम्भीर देखिदैनन्’ उनले रेडियो नेपालमा फोन गरेर समेत भनिन्, ‘बस्ती स्थानान्तरणको कुरा आएको छ, त्यसमा स्थलगत अध्ययन गरी बस्ती बसाल्नु पर्दछ ।’

unnamed (1)

माँखा गाउँकै मनमाया न्यौपाने र कान्छी नेपाली त्यतिबेला खेतमा मकै गोडीरहेका थिए । ‘एकसुरमा काम गरिरहेका थियौं, ‘एक्कासी पृथ्वी घुम्यो, चक्कर लाग्यो, दुबै जना अत्तालिदै भुईमा थचक्कै बस्यौं’ मनमायाले भनिन्, ‘घरतिर हेर्दामाथिबाट धुलोको मुस्लो उडेको देखियो । सोच्यौं अव यत्ति नै रैछ ।’

आजकल मनमायालाई भूकम्पबाट त जोगियो तर, अव के खाएर कसरी बाँच्ने होला भन्ने चिन्ताले सताइरहेको छ । उनी भन्छिन्, ‘अन्नपात पनि चेपियो, खेती लगाउन नसकिने गरी खेतबारी चिराचिरा परेको छ, माथिबाट पहिरो निरन्तर खसिरहेको छ ।’ उनलाई जीउ जोगिए पनि बीउ जोगाउन नसक्दा भविष्यको चिन्ताले धेरै सताइरहेको छ ।

आजकल आकाशमा कालो बादल देख्दा र हावाहुरी चल्दा  माँखाबासीको भोकनिद्रा  हराउँछ  । गएको वर्ष माँखा र राम्चे गाविसको सीमा क्षेत्र जुरेमा गएको पहिरोको घाउ आलै छ ।
10168447_971987836145059_1891025422_n
वषैपिच्छेको प्रकोप झेल्दै आएका माखाँवासी अहिले घर न घाटका भएका छन् । उनीहरूलाई आउँदो वर्षायाम सम्झदै कहाली लाग्न थालेको छ । ज्यान बचाउँन लालाबाला बोकेर प्राकृतिक प्रकोपसँग भाग्दै  हिँडेका उनीहरू आफ्नो भविष्य अनिश्चित बन्दै जाँदा झन् कहालिएका छन् ।

माँखालगायतका गाविसको बस्ती स्थानान्तरण गर्ने भन्ने समाचार सुनेपछि उनीहरू अब कहाँ जाने र के गर्ने भन्नेमा अल्मलिएका छन् । तर यस विषयमा कुरा गर्न अहिलेसम्म कोही पनि मांँखा पुगेका छैनन् ।

बारीका पाटामा पाल तथा टिन बारेर बसिरहेका माँखावासीलाई देख्दा लाग्छ, उनीहरूलाई  राहतसँगसँगै  भविष्यका लागि भरोसा जगाउने मान्छे चाहिएको छ । यसका लागि नेपाल सरकार तथा राजनीतिक दलको उपस्थिति र साथ तुरुन्तै चाहिएको छ ।

प्रकाशित मिति  : २०७२ जेठ २४ आईतवार

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

गांधारी

-रञ्जना लिम्बू- ए गांधारी! चढेर युगहरुको अक्कर भीरहरु नाघेर सभ्यताका अग्ला पहाडहरु यहाँसम्म आइपुगेर टक्क अडिएका छन मेरा पाइलाहरु मलाई तिम्रो

युद्ध बिरामको घोषणा

-जानु काम्बाङ्ग लिम्बू- न तिमीलाई बुझ्न सकेँ मलाई बुझ्न सक्यौ तिमीले तेसै तेसै मोडीए हाम्रा पाइलाहरू उचालेर शंकाको

म पूरा , तिमी आधा

-मन्जु काँचुली- तिमी– मेरो आकाशको घडामा तैरिने एक टुक्रा अस्थिर बादल मेरो चन्द्रमाको प्रकाशले पानीमा छचल्किने एउटा

मनको सन्दुक

-लक्ष्मी उप्रेती- कति दयनीय उमेरको पर्खाल उफ ! आफ्नै पौरखको सारा सिर्जनामा हुदा पनि उमेरको यो संघारमा आईपुग्दा

कोभिड-१९ महामारीको कारण बिपन्न बर्गका बालबालिका अझ समस्यामा : मानव अधिकार आयोग

नेपालले बाल अधिकार सम्बन्धी महासन्धि अनुमोदन गर्नुका साथै सो महासन्धिमा भएका व्यवस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरुमा

Read more
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: