नागरिकताविहिन माडीका महिला


प्रकाशित मिति :2015-07-17 09:55:27

सविता श्रेष्ठ
चितवन, साउन १ । चितवन माडीकी शिवकुमारी अर्यालको श्रीमान् हरिबहादुर श्रेष्ठसँग सम्पर्क टुटेको छ । प्रेम विवाह गरेर ५ वर्ष उनीहरू सँगै बसे ।  त्यसपछि श्रीमान सरुवा भएर गए । अनि फेरी उनीहरुको भेट भएन । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको सुरक्षार्थ खटिएका नेपाली सेनासँग प्रेम विवाह गरेपछि उनको माईतीसँग पनि सम्बन्ध बिग्रियो । अहिले उनका श्रीमान जागिरबाट अवकास भैसकेको उनले सुनेकी छन् । तरपनि श्रीमानलाई खोज्न गरेको प्रयासमा उनी सफल भईनन् । श्रीमानका कारण उनले  आफ्नै नागरिकता समेत बनाउन  पाएकी छैनन् ।

unnamed (3)माडी कै चन्द्रमाया विकका श्रीमानको क्यान्सरका कारण ३ वर्षअघि  मृत्यु भयो । श्रीमानको नागरिकता नभएको कारण उनको पनि नागरिकता बनेको छैन ।  नागरिकता बनाउने प्रयास उनले गरेको धेरै भयो । गाउँमा नागरिकता वितरण गर्ने टोली आउँदा पनि उनले प्रयास गरेकी थिइन् । चन्द्रमायाले छोराछोरीको जन्मदर्ता गर्नपनि सकेकी छैनन् ।

गाउँ विकास समितिमा श्रीमानको मृत्यु दर्ता गर्न जाँदा  श्रीमानको नागरिकता नभएकाले हुँदैन भनेर  कर्मचारीले फर्कादिएको उनी बताउँछिन् । एकल महिला भएर राज्यबाट पाउनुपर्ने सेवा सुविधा पनि उनले पाएकी छैनन् ।

उनलाई श्रीमानका आफन्त भएको जिल्ला नाम थाहा भएपनि घरको ठेगाना थाहा छैन् । ‘माईतीबाट नागरिकता लियो भने मेरोमात्र हुन्छ, यसबाट छोराछोरीलाई नागरिकता दिन सक्दिन’ उनी भन्छिन्, ‘चिनेजानेका कोही छैनन् म कहाँ जाने ?’

जानकी महतोका श्रीमानका सबै आफन्त माडी मै भएर पनि नागरिकता बनाउन सकेकी छैनन् । ‘ससुराको नागरिकता नभएकोले श्रीमानको पनि छैन’ उनले भनिन् । छारे रोग लागेका कारण ससुराले नागरिकता बनाउन सकेनन् ।

ससुराको मृत्यु भएपछि उनले श्रीमानको र आफ्नो नागरिकता बनाईदिन ससुराको भाईहरूलाई भनिन् । तर, उनीहरूले सहयोग गरेनन् । ‘नागरिकता नभएपछि मोबाइलको सीमकार्ड समेत लिन र  सहकारीमा पैसा जम्मा गर्न सकेकी छैन’  उनले भनिन् । नागरिकता बनाउन आफन्तले सहयोग नगर्दा आफ्नोे परिवार पनि नागरिकताविहिन भएको उनी बताउँछिन् ।

श्रीमान्ले सहयोग नगर्दा बुद्धिमाया विश्वकर्माले आफ्नो नागरिकता बनाउन सकेकी छैनन् । जसले गर्दा उनका दुई छोरी र एक छोरा पनि नागरिकताविहिन छन् । ‘छोरीहरूको बिहे भैसक्यो ।’ उनले भनिन् –‘ नागरिकता बनाईदिन्न भन्छन् । श्रीमान् भागेकोभाग्यै गर्छन् ।’

माडीमा पुस्तौंदेखी बसोबास गरेपनि अघिल्लो पुस्तादेखी नै नागरिकता नहुँदा तथा श्रीमान्ले वेवास्ता गर्दा महिलाले नागरिकता बनाउन सकेका छैनन् । कानुनी रुपमा राज्यको नागरिक बन्न उनीहरूसँग नागरिकता छैन । जसका कारण राज्यले प्रदान गर्ने सेवा सुविधाबाट पनि उनीहरू बञ्चित भएका छन् । नागरिकता विहिन भएपछि जिविकोपार्जन, छोराछोरीको अध्ययन, जागिरका सम्बन्धमा पनि समस्या भोग्दै आएको उनीहरूले बताए ।

 माडीमा ५० जनाजति नागरिकताविहिन भएको माडी नगरपालिकाका कार्यकारी अधिकृत थानेश्वर पराजुलीले जानकारी दिए । जसमा धेरैजसो महिला भएको उनले बताए ।

पुस्तौंदेखी नागरिकताविहिन भएर, श्रीमान वेपत्ता भएर तथा केहीको श्रीमानसँगको सम्बन्ध खुल्ने कागजात नभएका कारण उनीहरूको नागरिकता बनाउन समस्या भएको उनले बताए । प्रमाण भएका कागजातलाई नागरिकता बनाउन सिफारिस गर्ने गरेपनि प्रमाण नभएको हकमा कार्यालयले केही गर्न नसक्ने उनी बताउँछन् ।

जिल्ला प्रशासन कार्यालय चितवनका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी जनार्दन गौतम विवाहित महिलाले नागरिकता पाउन श्रीमानको नागरिकता र विवाह दर्ता हुनुपर्ने बताउँछन् ।

 नागरिकता वितरणका बारेमा बताउँदै उनले भने –‘वंशजका आधारमा नागरिकता जुनसुकै समयमा पनि पाउन सकिन्छ । जन्मका आधारमा भने सरकारले कुनै विशेष समय अवधि तोकेर दिने गरेको छ ।’

वंशजका आधार तथा प्रमाणहरू नपुगेको अवस्थामा बाधा अड्काउ फुकाउ गर्न जन्मका आधारमा नागरिकता दिन, आधार वर्ष तोकेर, निवेदन मागेर नागरिकता दिने प्रचलन रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित मिति :२०७२ साउन १ गते शुक्रवार

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

पत्रकार मृत फेला

-महिला खबर- पत्रकार निर्मला पहराई शुक्रबार मृत फेला परेकी छिन् ।

बैठकमा महिला सहभागिता नभएकोमा चिन्ता

-महिला खबर- गैर आवासीय नेपाली संघले अमेरिका क्षेत्रको क्षेत्रीय बैठकमा महिलाको सहभागिता हुन नसकेको विषयप्रति ध्यानाकर्षण

खाद्यान्न सहयोग

अछामको मंगलसेन नगरपालिकाका दुई वडामा ६० जना विपन्न एकल महिलालाई अछाम जेसिजले खाद्यान्न सहयोग गरेको

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार नियमावली स्वीकृत

काठमाडौँ । सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार ऐन, २०७५ लागु भएको तीन वर्षपछि नियमावली

उद्यमी महिलालाई अनलाइन बजारीकरण र ऋणमा समस्या

-महिला खबर- कोभिड-१९ को असरका कारण ऋण चुक्ता गर्न नसकेको र कर्मचारीलाई तलव दिन समस्या भएको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: