तीन आमाले हाँकेको गाउँ


प्रकाशित मिति :2015-09-30 15:42:54

बारा जिल्लाको बौहरी गाविसका तीन आमाहरू शान्तिसिंह कुर्मी, कौशिला पटेल र सुमरपतिया देवी कुर्मीको प्रशंसा नगर्ने कोही छैन। उनीहरूमा आएको सशक्तिकरण देखेर गाउँलेहरू आफ्ना छोरी, बुहारीलाई पनि यस्तै बन्न सल्लाह दिन थालेका छन् ।
रसना ढकाल

Rashana
‘हम मधेशी मूलके महिला बाटि त का भइल हमन मे काम करेमे जोश बा, एकवार हमे मौका चाहि । (हामी मधेशी मूलको महिला होत के भो, हामीमा काम गर्ने जोश छ । एक चोटी काम गर्ने मौका त दिनुस् । ) हामी राम्रो काम गरेर देखाँउछौ । शान्ती कुर्मीले महिला विकास कार्यालय बारामा यसरी भाषण गर्दा उपस्थित सबैले ताली पिटे ।

महिला विकास कार्यालय बाराले दिएको तालिम समापनको अवसरमा शान्तीले महिलालाई कुनै जात समुदायको दृष्टिले हेर्न नहुने र अवसर पाएमा मधेशका महिलाले राम्रो काम गर्न सक्ने बताईन् । उनले समाजमा भएका कुसंस्कार हटाउन आफू सक्रिय हुने प्रतिवद्धता जनाउँदै भाषण गर्दा अन्य सहभागी महिलाले पनि साथ दिने जनाउ दिए ।

बाराको कलैया बस्ने शान्तीलाई सानैदेखि गाउँका महिलाको स्वास्थ्य उपचारमा सघाउने इच्छा थियो । तर घरको परिस्थितिले उनको त्यो इच्छा पुरा भएन । तीन कक्षामा पढ्दा—पढदै बाल विवाह भयो । परिवारले विवाह गरिदिने निर्णय गरेपछि उनले आफ्नो इच्छा दवाएर राखिन् । विवाह भएको केहि वर्षपछि गौना भयो । (मधेशी समुदायमा बाल विवाह पश्चात केटाकेटी बालिग भैसकेपछि गरिने अर्को विवाहलाई गौना भनिन्छ, गौना भएपछिमात्र केटी केटाको घर जान पाउँछिन् । )

विवाहपछि पनि शान्तीको पढ्ने इच्छा मरेन । परिवारका सदस्यले कलैयाको एउटा सरकारी स्कुलमा कक्षा ८ मा भर्ना गरिदिए । २०३६ सालमा उनले एसएलसी उत्तिर्ण गरिन् । शान्ती भन्छिन् ‘मेरो खुसीको सीमा नै रहेन, आफ्नो इच्छा बमोजिम पढ्न पाएकोमा खुसी लाग्यो ।’

एसएलसी पास गर्नु चानचुने कुरा थिएन । विरगंज भंसारमा खरिदार पदमा नाम निस्कियो । तर परिवार र समाजका कारण जागिर खान जान पाइनन् घरै बस्नु प¥यो ।

जहाँ इच्छा त्यहाँ उपाए भने जस्तै धेरैपछि आएर शान्तीलाई आफ्नो इच्छा अनुसार काम गर्ने अवसर आयो । २०५६ साल तिरको कुरा हो, महिला विकास कार्यालय बाराले बौहरी गाविसमा प्रौढ शिक्षा कार्यक्रम ल्यायो । एकदिन गाउँको एक व्यक्तिले अचानक शान्ती तिमीले एसएलसी पास गरेकी छौ भनेर सोधे । उनले गाउँमा तिमीलाई मिल्ने एउटा योजना आएको छ त्यो तिमीले हेर्नु पर्छ भने । उनको काम गाउँका प्रौढलाई अनौपचारिक शिक्षा दिनुपर्ने थियो । दिनको ४ घण्टा गाउँका ३० जनालाई शिक्षा दिन थालिन् ।

शुरुमा घर बाहिर निस्कदा शान्तीले अनेक लान्छना सहनु पर्‍यो । गाउँका केहि व्यक्तिले दिहादिन (बुहारी) लाई घर बाहिर काम गर्न पठाएको भनेर कुरा काटे । तर पनि शान्तीलाई परिवारले सँधै सहयोग गर्‍यो ।

बाँया बात क्रमश

बायाँबाट क्रमशःशान्तिसिंह कुर्मी, कौशिला पटेल र सुमरपतिया देवी कुर्मी

शान्तीको आम्दानीले घर परिवारलाई पनि सहयोग हुन थालेपछि उनको घर बाहिरको यात्रा बाक्लो हुँदै गयो । शान्तीको यात्रामा सहयोग पुर्‍याउने गाउँका कौशिला पटेल र सुमरपतिया देवी कुर्मीले पनि शिक्षा स्वास्थ्य र सरसफाईको बारेमा चेतना दिन थाले । बौहरी गाविसकी कौशिला पटेलपनि शान्तीको पदयात्रामा हिड्न थालिन् । कोशिला भन्छिन् ‘जब शान्ति दिदी गाउँमा काम लिएर हिड्न थाल्नुभयो, तब मेरो श्रीमानले तिमी पनि शान्तीजीसँग हिँड, केहि त बुझ्छौ बाहिरी संसारको बारेमा भन्नुभो ।’ त्यसपछि आफू साना छोरा छोरी घरमै छोडेर गाउँ विकासको अभियानमा हिँडेको बताउँछिन् कोशिला ।

शान्तीको अभियानलाई साथ दिएकी अर्की महिला हुन् वर्ष ५० की सुमरपतियादेवि कुर्मी । २०५६ सालदेखि शान्तीसँगै काम गर्न थालेको सुमरपतियादेवि बताउँछिन् । मधेशी समुदायमा महिला घर बाहिर निस्केर काम गर्नु निकै चूनौतिपूर्ण भएपनि धेरै चूनौति पार गरेर उदाहरणीय काम गरेको सुनाउँछिन् उनी । बौहरी गाविसमा आउने विकास कार्यक्रम अहिले यी तीन महिलाको सल्लाहले कार्यान्वयन हुने गर्दछन् ।

१९ असार २०६१ मा तीन जना महिलाको सक्रियतामा किशोरी समूह गठन भई ५० किशोर—किशोरीलाई प्रजनन् स्वाथ्यको बारेमा जानकारी दिन सुरु गरिएको थियो । अहिले पनि उक्त कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिइएको छ । यी तीन महिलाको काम गर्ने उत्साहलाई देखेर २०६८ सालमा महिला विकास कार्यालय बाराले जिल्ला सहकारी डिभिजन बारामा श्री संगिनी महिला सहकारी संस्था दर्ता गरायो । अध्यक्षता कौशिला पटेलले गरिन् । सहकारीको दर्ता गर्दा जम्मा ५ जना महिला थिए । आज ९० महिलाले महिनाको १०० रुपैयाँ जम्मा गर्छन् ।

सहकारी दर्तापछि काम गर्ने हौँसला बढेको बताउँछिन् सुमरपतिया देवि कुर्मी । लैगिंक हिंसा हुने समाजमा महिला सशक्तिकरण बढ्दा हिंसामा कमी ल्याउन  सहयोग पुग्ने उनको भनाइ छ । लैङ्गिक समस्यालाई समाधान गर्न महिला विकास कार्यालयले गाविसका सबै वडामा हिंसा निगरानी समूह गठन गरेको छ । आज त्यहि कार्यक्रमले गर्दा गाउँमा अप्रिय घटना भएको छैन ।

‘मधेशी मुलका महिलामा यति धेरै चेतना आउनु घर, समाज र देशको लागि धेरै ठूलो उपलब्धि हो’ महिला विकास कार्यालय बाराकी अधिकृत निरुलक्ष्मी श्रेष्ठ भन्छिन्, बौहरी गाविस बारा जिल्लामा नै नमूना बनेको छ ।’

शान्ती सिंह कुर्मी, कौशिका पटेल र सुमरपतिया देवी कुर्मी साथ—साथ हिँड्छ । उनीहरूको अबको लक्ष्य गाउँलाई खुला दिसा मुक्त क्षेत्र बनाउने छ । त्यसपछि गाउँमा रहेका पुराना तर जिर्ण भैसकेका मठ मन्दिरको जिर्णेद्धार गर्ने अर्को लक्ष्य उनीहरूको छ । यसका लागि उनीहरूले ७० हजार रुपैयाँ संकलन गरिसकेका छन् । भूकम्पको कारण काम रोकिए पनि अब मर्मतको काम थाल्ने उनीहरूको योजना छ । तीन जना महिलाको सक्रियता देखेर खुसी भएका गाउँले अहिले उनीहरूको प्रशंसामात्र गर्दैनन् आफ्ना छोरी बुहारीलाई पनि यस्तै सशक्त हुन सल्लाह दिन्छन् ।

प्रकाशित मिति: २०७२ असाेज १३ गते वुधवार

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

म पूरा , तिमी आधा

-मन्जु काँचुली- तिमी– मेरो आकाशको घडामा तैरिने एक टुक्रा अस्थिर बादल मेरो चन्द्रमाको प्रकाशले पानीमा छचल्किने एउटा

मनको सन्दुक

-लक्ष्मी उप्रेती- कति दयनीय उमेरको पर्खाल उफ ! आफ्नै पौरखको सारा सिर्जनामा हुदा पनि उमेरको यो संघारमा आईपुग्दा

कोभिड-१९ महामारीको कारण बिपन्न बर्गका बालबालिका अझ समस्यामा : मानव अधिकार आयोग

नेपालले बाल अधिकार सम्बन्धी महासन्धि अनुमोदन गर्नुका साथै सो महासन्धिमा भएका व्यवस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरुमा

मखमली सम्झना

-सुष्मा रानाहँमा- घुमाउथिन् आमाले,आफैँ झैं पिसिएको पिठोको फन्के रोटी मन आफैं घुम्थ्यो उमंगको जस्केला वरिपरी धानका बाला झुलेर

च्याति दिँउ भ्रमको साम्राज्य

-प्रेमिला राई- उहिले सर्वहाराको गीत गाउनेहरू आज पनि उहीँ माटोमा उस्तरी नै उहीँ भाका, उहीँ लयमा उहीँ भुइमान्छेका गीतहरू गाइरहेछन त्यो

Read more
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: