छाउपडी प्रथाको सकस


प्रकाशित मिति :2015-12-02 12:47:10

खेमा बस्नेत

कैलाली,मंसिर १६ । आकाश नखुल्दै जयपृथ्वी नगरपालिका १४ निवासी जैकला जैशी नजिकैको खोलामा पुगिसकेकी थिइन् । आज महिनावारी भएको पाँचौ दिन भयो । सरसफाई गरेर चोखो हुनु पर्ने भएकाले उनी डोकोभरी थाङ्ना(ओछ्यान) बोकेर खोलाको धारामा पुगेकी हुन् ।

20151119_075204उनको घर छेउमा खानेपानीको धारा थियो । तर, छाउपडीले धारा छुन नहुने धार्मिक अन्धविश्वासले उनी घरदेखि टाढा रहेको छाउपडी धारामा नुहाउन आएकी थिइन् ।

महिनाबारी भएका महिलाले प्रयोग गर्ने खोलाको एक मात्र धारा भएकाले पनि जैकला पछि भीडभाड हुने डरले मिर्मिरे मै खोलामा पुगेकी थिइन् । महिनावारी हुँदा सुदूर पश्चिमका महिला अहिले पनि अलग घरमा बस्नु नै पर्छ । त्यसको साथै धारा, पानी र बाटो समेत अलग प्रयोग गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

जैकला जस्ता सुदूरपश्चिमका अधिकांश महिला महिनावारी हुँदा अलगै बस्ने गर्दछन् । विवाहिता ५ दिनमा शुद्ध हुन्छन् भने अविवाहिता महिला ७ दिनमा मात्रै छाउमुक्त हुने अन्धविश्वास यहाँ रहेको छ । सो अवधि भर उनीहरू छाउगोठमा बस्ने गर्छन् ।

छाउपडी अवस्थामा महिलालाई थुपै्र विभेद हुने भएपनि परम्परादेखि धार्मिक विश्वासमा गाडिएको छाउपडी प्रथालाई एकैपटक त्याग्न स्वम् महिला पनि तयार देखिदैनन् । शहरी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने र शिक्षित महिला बाहेक ग्रामिण क्षेत्रका महिला अरूको करकापले भन्दा महिनावारी हुँदा आफै अलग बस्ने गरेका छन् ।

परम्परागत रुपमा चलेको धार्मिक विश्वासका कारण महिनावारी हुँदा छुत गर्नुहुन्न भन्ने अन्धविश्वासले उनीहरूमा गहिरो गरी जरा गाडेको छ ।‘छाउपडी हुँदा छुत मान्नु हुँदैन भनेपनि हामीलाई अप्ठेरो लाग्छ ।’ चिसो पानीमा एकाबिहानै कपडा धुदै जैकलाले भनिन् ‘छाउ हुँदा कसरी घरभित्र पस्ने ?’

उनले महिनावारी हुँदा आफ्नो गाउँटोलका सबै महिला घरदेखि अलग वा घरसंगै जोडिएको अलग छुट्टै कोठामा बस्ने गरेको बताइन् । यस अवधिमा छाउपडीले भान्छा, पानी, धार्मिक स्थल, गाई आदिलाई छुन नपाईने उनले बताइन् ।

सुदूरपश्चिमका अछाम, बाजुरा र बझाङमा छाउपडी प्रथा बढी छ । प्रत्येक गाउँमा छाउपडी बस्नको लागि सानो अलग घर वा गाउँमा संयुक्त छाउगोठ बनाइको पाइन्छ ।

गाउँमा छाउपडी प्रतिको बुझाई पनि फरक–फरक रहेको छ । कतिपय निरक्षर महिला छाउपडी हुँदा देवता रिसाउने भएकाले छुट्टै बस्नुपर्ने धारणा राख्छन् भने कतिपय महिला वैज्ञानिक कारणले पनि महिनावारी हुँदा सुरक्षित ढंगले बस्नुपर्ने भएको हुँदा अलग बस्नुपर्ने बताउँछन् । तर, छाउपडी प्रथाका रुपमा बढ्दै गएको विकृतिप्रति भने सबै महिला चिन्तित हुँदै गएको बझाङ मालुमेला गाविसकी कुन्ति खड्का बताउँछिन् ।

सामाजिक सकसको रुपमा रहेको छाउपडी प्रथाका कुरीतिहरू हट्नु आवश्यक भएको उनको भनाइ छ । यद्यपी पहिले भन्दा अहिले समाजमा छाउपडी प्रतिको चेतनास्तर सकारात्मक हुँदै गएको उनले बताइन् ।

प्रकाशित मिति २०७२ मंसिर १६ गते बुधवार

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

म पूरा , तिमी आधा

-मन्जु काँचुली- तिमी– मेरो आकाशको घडामा तैरिने एक टुक्रा अस्थिर बादल मेरो चन्द्रमाको प्रकाशले पानीमा छचल्किने एउटा

मनको सन्दुक

-लक्ष्मी उप्रेती- कति दयनीय उमेरको पर्खाल उफ ! आफ्नै पौरखको सारा सिर्जनामा हुदा पनि उमेरको यो संघारमा आईपुग्दा

कोभिड-१९ महामारीको कारण बिपन्न बर्गका बालबालिका अझ समस्यामा : मानव अधिकार आयोग

नेपालले बाल अधिकार सम्बन्धी महासन्धि अनुमोदन गर्नुका साथै सो महासन्धिमा भएका व्यवस्था तथा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरुमा

मखमली सम्झना

-सुष्मा रानाहँमा- घुमाउथिन् आमाले,आफैँ झैं पिसिएको पिठोको फन्के रोटी मन आफैं घुम्थ्यो उमंगको जस्केला वरिपरी धानका बाला झुलेर

च्याति दिँउ भ्रमको साम्राज्य

-प्रेमिला राई- उहिले सर्वहाराको गीत गाउनेहरू आज पनि उहीँ माटोमा उस्तरी नै उहीँ भाका, उहीँ लयमा उहीँ भुइमान्छेका गीतहरू गाइरहेछन त्यो

Read more
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: