समाज बदल्दै आमा समूह


प्रकाशित मिति :2015-12-23 11:58:21

चितवनको काउले गाविसका महिलाले बनाएको बचत समूहले पैसा मात्रै बचत गरेको छैन, गाउँबाट जाँड, रक्सी, जुवातास नियन्त्रण र छुवाछुत हटाउन अभियान नै चलाएको छ । एउटा बचत समूहले यति धेरै काम गर्न सक्छ भन्ने विश्वास गर्न पनि मुस्किल हुन्छ ।

सबिता श्रेष्ठ

चितवन । काउले गाविस वडा नम्बर ६ तल्लो काउलेकी ३१ वर्षीया गीताकुमारी बस्नेत फलफुल र तरकारी खेती गर्छिन् । उनको घरमा एक सय ५० बोट सुन्तला छन् । गीता सिजन अनुसार गोलभेडा, काउली, बन्दा, प्याज लगायतका तरकारी बाली लगाउँछिन् । बीउ, मल, विषादी किन्न पैसाको अभाव हुँदा बचत समूहबाट ऋण लिन्छिन् ।

‘पैसा खाँचै पर्दा ऋण माग्दै भौंतारिनु परेको छैन’ बचत समूह गठन गरेपछि भएको सजिलोको बारेमा बताउँदै उनले भनिन् ‘गाउँघरमा चलेको दर भन्दा ब्याज पनि सस्तो छ ।’ औषधी उपचार गर्नुपर्दा र घर खर्च चलाउन आवश्यक पर्दा गीताले समूहबाट ऋण लिने गरेकी छन् । हरेक महिनाको १५ गते तल्लो काउलेका महिला दिदीबहिनीको समूह प्रगती महिला समूहको भेला बस्छ । समूहका सदस्यहरूबाट मासिक एक सय रुपैयाँ बचत संकलन गरिन्छ । आवश्यकता परेका सदस्यलाई ऋण दिईन्छ ।

२०६८ माघमा गठन गरिएको समूहमा तल्लो काउलेमा रहेका सबै घरका महिलाको प्रतिनिधित्व छ । उनीहरू मासिक रुपमा प्रत्येक सदस्यबाट बचत संकलन गर्नुका साथै समूहका सदस्य तथा घरपरिवारमा कसैको जन्म दिन परेको भए कति औं जन्म दिन हो त्यती नै रुपैयाँ समूहका लागि संकलन गर्छन् । गाउँमा कुनै घरमा जन्म, ब्रतबन्ध, विवाह उत्सव भए समूहका सबै सदस्य खटिएर सहयोग गर्छन् । यस्ता शुभकार्यमा परिवारको तर्फबाट ईच्छाले दिएको रकम समूहमा बचत गर्छन् ।

चितवनको अग्लो ठाउँ १ हजार ९ सय ४६ मिटरको उचाईमा रहेको सिराईचुली पनि काउलेमा पर्छ । सुर्योदय हेर्नको लागि प्रख्यात सिराईचुली जाने पर्यटक बसोबास गर्ने ठाउँ पनि तल्लो काउले बनेको छ । गाउँमा आएका पाहुनाको स्वागत सत्कार गर्न पनि प्रगती समूहका सदस्य नै खटिन्छन् । पाहुनाको स्वागत, खानपिन र बसाईको व्यवस्था अनि बिदाईका कार्यक्रममा सहभागी हुन्छन् उनीहरू । पाहुनालाई गाउँमा नै उपलब्ध परिकारले स्वागत सत्कार गर्छन् ।

गएको वर्षदेखी गाउँमा आउने पर्यटकसँग पनि उमेर अनुसारको रकम समूहले लिने गरेको छ । पर्यटकको खानपान र बसाईका लागि प्राप्त भएको रकम खानपिन र बसाईमा भएको खर्च कटाएर हुने बचत पनि समूहमा नै राख्छन् । तल्लो काउलेका महिलाले बचत संकलनका लागि अपनाएको शैली देखेर त्यहाँ पुग्ने पर्यटक पनि अचम्मित हुने गर्छन् । महिला दिदीबहिनीको प्रयासको प्रशंसा गर्छन् । अनि आफ्नो उमेर अनुसारको रकम सहयोग गर्छन् ।

‘सबैसँग जति वर्षको भयो त्यती रुपैयाँ सहयोग लिन्छौं’ प्रगती समूहकी अध्यक्ष भगवती बुढाथोकी भन्छिन्, ‘अर्को वर्षको जन्म दिन आउँदा एक वर्ष उमेर बढ्ने भएकोले एक रुपैयाँ लिन्छौं’ । यसरी हरेक वर्षको जन्मदिनमा एक जनाबाट एक रुपैयाँ सहयोग बढ्ने गरेको छ । गाउँमा आउने पाहुनासँग सुझाव, सल्लाह लिन पनि उनीहरू छुटाउँदैनन् । ‘सुझाव सल्लाह हाम्रो लागि अमूल्य सहयोग हो’ भगवतीले भनिन् ।

महिला समूहमा संकलन गरिएको मासिक बचत, उमेर अनुसार प्राप्त हुने सहयोग रकम सबैको हिसाब राखेर समूहका सदस्यहरूलाई मासिक व्याजदरमा ऋण दिईन्छ । ‘समूहमा बचत गर्न थालेपनि हाम्रो जीविकोपार्जन सहज भएको छ’ भगवती भन्छिन् ‘चर्को ब्याजदरमा ऋण लिनुपर्ने समस्याबाट छुटकारा पाएका छौं ।’

गाउँमा व्यक्तिगत ऋण खोज्दा प्रति महिना एक सयको ३ रुपैयाँ ब्याजमा लिनुपर्दछ । समूहले सदस्यलाई तीन मोहर ब्याजमा ऋण दिने गरेको छ । ऋण लिने पालो आवश्यकता अनुसार मिलाउने गर्छन् । धेरै सदस्यले एकै पटक ऋण माग गरे समूहमा भएको बचत रकम आवश्यकता अनुसार बाँडेर मिलाउने गरिन्छ । सदस्यलाई दिईएको ऋणको ब्याज हरेक महिना र साँवा छ महिनामा तिर्नुपर्ने नियम छ । समूहमा करीब ३ लाख रुपैयाँ संकलन भैसकेको छ । ऋणको माग धेरै हुँदा समूहमा नगद बाँकी नबस्ने अध्यक्ष बुढाथोकीले बताईन् । समूहमा २२ जना सदस्य छन् ।

गाउँमा आउने पर्यटकका कारण समूहमा बचत बढेको छ । समूहको मासिक बचत भने सदस्यबाट संकलन गरिएको रकमको दोब्बर जसो हुने बुढाथोकी बताउँछिन् । समूहमा आकस्मिक कोषको पनि व्यवस्था गरिएको छ । अपर्झट परेका सदस्यलाई यो कोषबाट ऋण दिने गरिन्छ ।

बालबच्चालाई पढाउन, खेतीपाती गर्न तथा औषधी उपचारका लागि समूहको बचतले सहयोग मिलेको सदस्य गीता बुढाथोकी बताउँछिन् । समूहको बचतले घरपरिवार चलाउँदा आइपर्ने पैसाको अभावको लागि ऋण खोज्न धनीमानीकोमा जानुपर्ने बाध्यता हटेको छ । ‘पहाडको ठाउँ भनेको बेला पैसा पाईंदैन, बचतले धेरै फाईदा भएको छ’ गीताले भनिन् ।

तरकारी खेती गर्ने किसानले बीउबिजन, भिटामिन किन्न पैसा लैजाने र तरकारी बेचेर पैसा तिर्ने गर्छन् । गाउँमा उत्पादन भएको तरकारी तथा फलफुल पनि गाउँमा सामूहिक बिक्री गर्छन् । गीता भन्छिन्, ‘आफ्नोमात्रै बेच्न खोज्दा थोरै भनेर लैजान मान्दैनन् । समूहले मिलेर काम गर्न हौंस्याएको छ ।’ तल्लो काउलेमा सुन्तला, मौसम, कागतीका साथै काँक्रो, टमाटार, काउली, बन्दा, घ्यु सिमीलगायतका तरकारीको व्यावसायिक खेती गरिन्छ ।

चितवनको पूर्वीउत्तरमा पर्ने काउले जिल्लाका ९ पहाडी गाविस मध्ये एक हो । नारायणगढबाट ५६ किलोमिटर दुरीमा रहेको काउले चितवनको शक्तिखोर हुँदै पैदल र नारायणगढ मलेखु राजमार्गमा पर्ने धादिङको जोगिमारा हुँदै गाडीमा जान सकिन्छ । गाविसमा सामान ओसारपसार गर्ने ‘फोर ह्विल’ गाडी मात्र पुग्छन् । गाविसमा अहिलेसम्म विद्यूत र बैकिङ सुविधा पुग्न नसकेको सचिव हरिप्रसाद गौतम बताउँछन् ।

समूहको काममा गाउँका पुरुषले पनि सहयोग गर्छन् । ‘महिला दिदीबहिनीले गरेको काम राम्रो छ भनेर प्रशंसा गर्छन्’ जसले हौंसला मिल्ने गरेको अध्यक्ष भगवती बताउँछिन् । गाउँमा पर्यटकीय संभावना भएकोले पर्यटकका लागि भौतिक पूर्वाधार बनाउने योजना महिला समूहको छ ।

जनजाती परिवारको बसोबास धेरै भएको यो गाउँबाट जाँड, रक्सी हटाउन नसकेपनि निश्चित समय र अवसरमा मात्रै प्रयोग गर्ने नियम प्रगती समूहले बनाएको छ । गाउँमा जुवातास खेल्न समुहले रोकेको छ । छुवाछुतको अन्धविश्वास हटाउन सामुहिक कार्य गर्दा सबै घरपरिवारको सहभागिता हुनुपर्ने व्यवस्था गरिएको अध्यक्ष भगवतीले बताईन् ।

प्रकाशित मितिः २०७२ पुस ८ गते बुधवार

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

पत्रकार मृत फेला

-महिला खबर- पत्रकार निर्मला पहराई शुक्रबार मृत फेला परेकी छिन् ।

बैठकमा महिला सहभागिता नभएकोमा चिन्ता

-महिला खबर- गैर आवासीय नेपाली संघले अमेरिका क्षेत्रको क्षेत्रीय बैठकमा महिलाको सहभागिता हुन नसकेको विषयप्रति ध्यानाकर्षण

खाद्यान्न सहयोग

अछामको मंगलसेन नगरपालिकाका दुई वडामा ६० जना विपन्न एकल महिलालाई अछाम जेसिजले खाद्यान्न सहयोग गरेको

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार नियमावली स्वीकृत

काठमाडौँ । सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार ऐन, २०७५ लागु भएको तीन वर्षपछि नियमावली

उद्यमी महिलालाई अनलाइन बजारीकरण र ऋणमा समस्या

-महिला खबर- कोभिड-१९ को असरका कारण ऋण चुक्ता गर्न नसकेको र कर्मचारीलाई तलव दिन समस्या भएको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: