रोग लुकाइयो, पीडा लुकेन


प्रकाशित मिति :2016-01-24 14:06:01

जाजरकोट जिल्लामा पाठेघर खस्ने समस्याबाट धेरै महिला पीडित छन् । तर, धेरैले लुकाउने यो रोगको उपचार गर्न अहिलेसम्म सञ्चालन गरिएका सरकारी कार्यक्रमहरू प्रभावकारी छैनन्

 वीरबहादुर गिरी

Bir Bd Giri @ Jajarkot ....जाजरकोट । भुर गाविस– ८ नुवागाउँकी हिउँसरा पुन ७० वर्ष पुगिन् । एक छोरा, १५ नातिनातिनाकी अभिभावक पुनले उमेर छउन्जेल लाजले लुकाएको पीडाले अहिले दुःख दियो । यसै कारण उनको जीवनका पछिल्ला दिन कष्टकर भइरहेका छन् ।

पाठेघर खसेका कारण अहिले उनलाई हिँडडुल गर्न गाह्रो भइरहेको छ । यो समस्या कहिलेदेखि सुरु भयो भन्नेसम्म उनलाई सम्झना छैन । तर, थाहा पाएदेखि उनले आफ्नो समस्या लुकाइन् । पाठेघर सडेर गनाउने भइसकेपछि समस्या लुकेन । परिवारका सदस्यलाई उनले आफ्नो समस्या बताउँदा ढिला भइसकेको थियो । ‘पहिले लाज लागेर कसैलाई भनिनँ, अहिले दुखेर हैरान हुन्छ,’ उपचारका लागि भुर स्वास्थ्यचौकी पुगेकी हिउँसराले आँसु चुहाउँदै भनिन्, ‘यहाँ उपचार हँुदैन भन्छन् । यो उमेरमा म कहाँ जाऊँ ।’

समस्या पुरानो, आर्थिक अवस्था कमजोर तथा स्थानीय स्वास्थ्यचौकीमा उपचार नहुने भएपछि हिउँसरा र उनको परिवार अहिले चिन्तामा छ । उमेर छँदै लुकाएको पीडा बल्झन थालेपछि बल्ल उनले उपचारको व्यवस्था गर्न भनेको छोरा कर्णबहादुर पुनले बताए । पुन भन्छन्, ‘बुबा ८० वर्ष पुग्नुभो । आँखा देख्नुहुन्न, कान सुन्नुहुन्न । आमाले पहिले भन्नुभएन, अन्तिम चरणमा पुगेको बेला मात्रै भन्नुभयो । हामीले सक्ने ठाउँमा उपचार हुँदैन, अन्यत्र लगेर उपचार गर्ने औकात छैन ।’

ढिमे– २ दम्दालाकी लालक्वारा चन्द १२ वर्षदेखि पाठेघर खसेर थलिएकी छिन् । आर्थिक अभावका कारण परिवारले उनको उपचार गर्न सकेको छैन । ४५ वर्षीया चन्दको पाठेघर बाहिर झरेर घाउ भएको छ । चौरजहारी अस्पताल रुकुममा उपचार हुन नसकेपछि उनलाई समस्या भएको छ । सुरुमा लाजले रोग लुकाउँदा अहिले जीवनमरणको सवाल बनेको लालक्वारा बताउँछिन् । झाप्राकी– २ की ३५ वर्षीया राधिका खत्री पनि पाठेघर खसेर थला परेकी छिन् । दुई छोरीकी आमा राधिका एक वर्षदेखि यो समस्याबाट पीडित छिन् । श्रीमान् मानबहादुर खत्री विदेश गएकाले उनको उपचार हुन सकेको छैन ।

हिउँसरा, लालक्वारा र राधिकाजस्तै जाजरकोटका दुर्गम गाउँका महिला पाठेघर खस्ने समस्याले पीडित छन् । महिला अधिकार मञ्च जाजरकोटले गरेको सर्वेक्षणअनुसार जिल्लाका ४७ प्रतिशत महिलामा पाठेघर खस्ने समस्या छ । जिल्लाका आठ गाविसमा गरेको सर्वेक्षणले यो समस्या देखाएको हो । ती गाविसका सात सय ८० महिलाको अप्रेसन गर्नुपर्ने अवस्था रहेको मञ्चले जनाएको छ । त्यसमा पनि पहिलो र दोस्रो चरणमा सामान्य उपचार गर्नुपर्ने थोरै छन् । अधिकांशको तेस्रो चरण पुगेकाले अप्रेसन गरेर पाठेघर नै फाल्नुपर्ने अवस्था छ ।

जिल्लामा दक्ष जनशक्ति छैन । पीडितसँग पनि उपचार खर्च अभाव हुँदा समस्या जटिल बनेको छ । बेलाबेलामा दुर्गममा गरिने स्वास्थ्य शिविरमा पाठेघर खसेका महिलाको सङ्ख्या उल्लेख्य भेटिए पनि जिल्लामा उपचार गर्ने व्यवस्था छैन । सरकारले निःशुल्क उपचार गर्ने भनिए पनि जिल्लामा त्यो हुन सकेको छैन । दक्ष जनशक्ति र उचित पूर्वाधार व्यवस्थापनको अभावमा सम्भव नभएको जिल्ला अस्पताल जाजरकोटका डा. दीपक पुनले बताए । समस्या पत्ता लागे पनि उपचारको व्यवस्था नहुँदा सुझाव दिने गरेको डा. पुनको भनाइ छ । जिल्लामा १८ देखि ८० वर्ष उमेर समूहका महिलामा यो समस्या देखिएको छ । ३५ देखि ५० वर्ष उमेर समूहका बढी महिला पाठेघर खस्ने समस्याबाट पीडित छन् ।

सानैमा विवाह गर्ने, धेरै सन्तान जन्माउने, पोषणको अभाव र असुरक्षित गर्भपतन गराउनेजस्ता कारणले पाठेघर खस्ने समस्या बढेको स्वास्थ्यकर्मीको भनाइ छ । समस्या देखिनेबित्तिकै स्वास्थ्य संस्थामा गएर उपचार गरेमा जटिल नहुने चिकित्सकहरू बताउँछन् । डा. ओम बिसी भन्छन्, ‘अहिले पनि महिलाले पाठेघर खसेको सजिलै भन्न आँट गर्दैनन् । समस्या लुकाएर बस्दा पछि जटिल हुन पुग्छ ।’

स्वास्थ्य संस्थामा महिला चिकित्सक नहुँदा पनि समस्या बढेको अन्तरपार्टी महिला सञ्जालकी अध्यक्ष तारा शाक्य बताउँछिन् । उपचार गर्ने महिला नै भए उनीहरूलाई आफ्ना समस्या राख्न सहज हुने र उपचारका लागि अस्पताल जाने महिलाको सङ्ख्या बढ्ने उनको बुझाइ छ ।

महिला अधिकार मञ्चका कार्यक्रम संयोजक निर्मला थापाका भनाइमा ‘कलिलो उमेरमा विवाह गर्ने, शारीरिक रूपमा परिपक्व नभई असुरक्षित सुत्केरी हुने र सुत्केरी अवस्थामा स्वास्थ्य उपचार तथा पोषणयुक्त खाना अभावले महिलाको पाठेघर खस्ने गरेको छ ।’ सुरक्षित सुत्केरी सुविधाको अभाव र चेतनाको कमीले यो समस्या बढ्दो क्रममा रहेको उनको भनाइ छ ।

पाठेघर खसेका महिलाको उपचार र अप्रेसनको व्यवस्था जिल्लामा गर्न महिला अधिकारकर्मीले माग गरे पनि कतैबाट सुनुवाइ भएको छैन । जिल्लाको यो विकराल समस्या समाधानका लागि जिल्ला अस्पतालमा उपचारको समेत व्यवस्था छैन । महिला सञ्जालकी अध्यक्ष शाक्यले भनिन्, ‘हामीले सरकारलाई मागपत्र पठाउनेदेखि नेतालाई पहल गर्न अनुरोध गरेका छौँ । अहिलेसम्म केही हुने छाँट छैन ।’

हालसम्म केड नेपालको आर्थिक तथा चौरजहारी अस्पतालको प्राविधिक सहयोगमा जाजरकोटका चार सयभन्दा बढी महिलाको अप्रेसन गरिएको छ । कार्यक्रमका रूपमा अप्रेसन गरिए पनि यसलाई महिलाको स्वास्थ्य उपचार सुविधासँग जोडेर नियमित बनाउनुपर्ने महिलाको माग छ । उपचारपछि ती महिलाले नयाँ जीवन पाएको बताउने गरेका छन् । ‘लामो समय पीडा सहेर बसेँ । अप्रेसनपछि नयाँ जीवनको सुरुवात भएको छ,’ खलङ्गा– ६ की सरस्वती कार्कीले खुसी हुँदै भनिन्, ‘अब मैले सबै पीडित महिलाले उपचार र अप्रेसनको सुबिधा पाउनुपर्छ ।’

जिल्लाका अति दुर्गम मजकोट, झाप्रा, डाडागाउँ, कार्कीगाउँ, भुर, सक्ला, रोकाय गाउँ, नायकवाडालगायतका गाविसमा पाठेघर खस्ने समस्या धेरै देखिएको छ । ती गाविसमा गरिएको सर्वेक्षणले धेरैजसो महिला पाठेघर खसेर पीडित बनेका छन् । पहिलो चरणमा रहेकाले पीडा लुकाए पनि दोस्रो र तेस्रो चरणमा पुगेका भने पीडा लुकाउन नसकी थलिएका छन् ।

यस्ता समस्या समाधानका लागि जनचेतना वृद्धि, प्रजनन अधिकारको वकालत, सुरक्षित सुत्केरी सुविधा विस्तार र जिल्लामा उपचारको उचित व्यवस्थापनको वातावरण बनाउनुपर्ने डा. बिसीको सल्लाह छ । उनी भन्छन्, ‘रोकथामका लागि उपचार र समस्या आउन नदिन दीर्घकालीन उपाय खोजिनुपर्छ ।’

(सञ्चारिका फिचर सेवा)
(वीरबहादुर, जाजरकोटका पत्रकार हुन् ।)      

प्रकाशित मिति २०७२ माघ १० गते अाईतवार

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

सञ्चारिका अध्यक्ष सहित तीन पत्रकार महिलालाई राष्ट्रिय पुरस्कार

-महिला खबर- नेपाल सरकार सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले प्रदान गर्दै आएको ‘राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार’ सञ्चारिका

संसदीय मामिलाको नेतृत्वमा महिलाको संभावना/अध्यक्षमा कृष्णा पौडेलको उम्मेदवारी

-महिला खबर- संसदीय गतिविधिको समाचार संकलन गर्ने पत्रकारहरुको संस्था संसदीय मामिला पत्रकार समाजको नेतृत्वमा पहिलो पटक

पत्रकार रुपा शर्मा नेहालाई राष्ट्रिय मिडिया एक्सिलेन्स कन्ट्रिव्युसन अवार्ड

-महिला खबर- संचारको माध्यमबाट समाजिक रुपान्तरणमा शसक्त भुमिका निर्वाह गर्नुका साथै समाजिक अभियानमा क्रियाशिल भएको भन्दै

हिंसा र पारिवारिक खटनको शोक छ! गरीबी र चेतनाविहिनताको रोग छ!

-ललिता साह- राजविराज नगर पालिका वडा न. ८ की निकिता यादव १७ महिना को अन्तरालमा दुईवटा

सञ्चारिका समूहको साधारणसभा सम्पन्न

-महिला खबर- सञ्चारिका समूहको २४ औं वार्षिक साधारणसभा आज काठमाडौंमा भर्चुअल रुपमा सम्पन्न भएको छ ।

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: