आफ्नो कमाइमा गौरव


प्रकाशित मिति :2016-03-28 10:23:39

रहर र बाध्यताले इटहरीका केही महिला विद्युतीय रिक्सा चलाउन घरबाहिर निस्किएका छन् । बजारको प्रतिस्पर्धामा आएपछि उनीहरूमा आफ्नो कमाइप्रति गौरव गर्ने भावना र समाजको सम्मान दुवै थपिएको छ ।

विराट अनुपम
सुनसरी । एघार वर्ष पहिले अन्तरजातीय विवाह गरेकी अञ्जु राई (खड्का) गाडीमा यात्रा गर्दा महिलाले किन गाडी नचलाएको होला, चलायो भने सकिन्छ कि सकिँदैन भनेर सोच्ने गर्थिन् । तर, समय यति बदलियो कि उनी आफैँ अहिले इटहरीमा तीनपाङ्ग्रे विद्युतीय रिक्सा चलाउँछिन् ।

बयरबना टोल इटहरीकी अञ्जुको विद्युतीय रिक्सा वर्तमानको बाध्यता हो । केही वर्ष विदेश बसेर आएका घरको एक्लो आम्दानीकर्ता श्रीमान् सवारी दुर्घटनामा घाइते भएपछि अञ्जुको बाटो मोडियो । परिवार पाल्न र श्रीमानको उपचार खर्च जोहो गर्न उनी रिक्सा चलाउँछिन् । कुदाइरहेको रिक्सा रोकेर इटहरी चोकमा कुरा गर्दै अञ्जुले भनिन्, ‘एउटा छोरा दश वर्षको छ, छोरी सत्र महिनाकी । श्रीमानको खुट्टाको स्टिल फेर्नु छ । पैसा चाहियो । त्यही भएर मैले रिक्सा कुदाउन सुरु गरेँ ।’

रिक्सा कुदाउनुअगाडि गृहिणीमा सीमित अञ्जुले परिवारको आर्थिक दायित्व आफ्नो काँधमा आएपछि पाँच सय रुपैयाँ तिरेर सिटी सफारी भनिने विद्युतीय रिक्सा चलाउन सिकिन् । उनले बीपी चोककी रीता चौहानसँग दैनिक सात सय रुपैयाँ किस्ता तिर्ने सर्तमा रिक्सा भाडामा लिएकी छिन् । अहिले रिक्सा चलाएर परिवार धान्न सक्दा उनी खुसी छिन् ।

पुरुषले मात्र सवारीसाधन चलाउन सक्छन् भन्ने सोच भएको पूर्वीतराईको समाजमा अञ्जुजस्ता धेरै महिला विद्युतीय रिक्सा चलाएर आत्मनिर्भर बनिरहेका छन् । यसबाटै राम्रै आम्दानी हुने भएपछि उनीहरूले श्रीमान् वा सासूससुराको भर पर्नुपरेको छैन ।

विसनपुर– २२ इटहरीकी शर्मिला दनुवार पनि इटहरी नगर क्षेत्रमा रिक्सा चलाउँछिन् । आफू, दुई छोरा र एक हजुरआमासँगै बस्ने दनुवारका श्रीमान् विदेशमा छन् । घरपरिवार पाल्न शर्मिलाको कमाइले पुगिरहेको छ । उनकी आमा ५० वर्षीया कमली चौधरी पनि सिटी सफारी चलाउँछिन् । आफ्नै पैसामा विद्युतीय रिक्सा किनेर चलाएकी दनुवारका भनाइमा दैनिक घटीमा हजार र बढीमा पैंतीस सय रुपैयाँसम्म कमाइ हुन्छ । उनले धरान, खनार, बेलबारी र इटहरीका हटियाहरूमा कुखुरा–हाँस बेच्ने काम छाडेर सिटी सफारी चलाउन सुरु गरेकी हुन् ।उनी भन्छिन्, ‘कसैले निःशुल्क ड्राङभिङ सिकायो भने म ठूलो गाडी पनि हाँक्न सक्छु ।’

इटहरी बसपार्कमा फलफूल बेच्ने काम छाडेर सिटी सफारी चलाउन थालेकी बज्राह– ६ इटहरीकी सीता परियार आफूलाई सिटी सफारीको आकर्षक आम्दानीले यसतर्फ तानेको बताउँछिन् । इटहरीको एउटा कलेजमा होटल म्यानेजमेन्ट पढ्ने छोरा र एक शिक्षिका छोरीकी आमा परियार र उनका श्रीमान् दुवै सिटी सफारी चलाउँछन् । उनी इटहरीकै पहिलो सिटी सफारीचालक हुन् । खुसी हुँदै उनले भनिन्, ‘मैले सिटी सफारी चलाएको वर्ष दिन भयो । नगरपालिकाले प्रमाणपत्र पनि दिएको छ ।’ फलफूल पसलमा एकै ठाउँमा बसेर व्यापार गर्नुपर्ने तर सिटी सफारीमा भने सहरभरि डुलेर काम गर्न पाइने लोभ उनीहरूमा छ । परियार थप्छिन्, ‘फेरि आफँैलाई यताउता जान र सरसामान ओसारपसार गर्न पनि सफारीले सजिलो बनाइदिएको छ ।’

पछिल्लो समय तराईका सहरहरूमा बढ्दो विद्युतीय रिक्सा (सिटी सफारी)मा महिलाको आकर्षण बढेको छ । बिजुलीबाट चार्ज गरेर कुदाउन मिल्ने सिटी सफारीमा विद्युत् खपत पनि निक्कै थोरै लाग्छ । त्यसैले पेट्रोल अभावको समयमा पनि यो राम्रो वैकल्पिक सवारी भएको र चलाउन पनि खासै समस्या नभएकाले यसमा महिलाको आकर्षण बढेको छ ।

रिक्साभन्दा धेरै यात्रु अटाउन मिल्ने तथा कार, भ्यान, जिपको विकल्पमा छोटो दूरीमा कुदाउन सकिने हुनाले सिटी सफारीको प्रयोग बढ्दै गएको सफारी आयातकर्ताहरू सुुनाउँछन् । इटहरीमा मात्रै पन्ध्र सयभन्दा बढी सिटी सफारी सञ्चालनमा छन् । सञ्चालकहरूका भनाइमा पुरुषको तुलनामा महिला चालकको सङ्ख्या न्यून भए पनि ठूला सवारीका तुलनामा सिटी सफारीका महिला चालक धेरै छन् ।

यहाँ पनि भेदभाव भने कायमै छ । दुई महिनायता सिटी सफारी चलाउँदै आएकी अञ्जु राईका अनुसार पुरुष चालकले हेयको दृष्टिले हेर्ने गर्छन् । महिलाकोमा यात्रुहरू चढे भने पुरुषहरू खिल्ली उडाउने र आरिस गर्ने गर्छन् । राई थप्छिन्, ‘सुन्नेगरी त भन्दैनन्, तर हाउभाउ देखाउँछन् । महिला हिँडेपछि हाँसो उडाउँछन् ।’

इटहरीमा सिटी सफारी भित्रिनासाथ चलाउन थालेकी सीता परियारका पनि आफ्नै नमीठा भोगाइ छन् । सफारी स्टेन्डबारे पुरुषले महिलालाई हेप्ने गरेको परियार बताउँछिन् । ‘कहिलेकाहीँ सफारी स्टेन्ड लगाउन जाँदा पुरुष चालकहरूले स्टेन्ड नलगाऊ भन्छन्,’ परियार आफ्नो पीडा पोख्दै प्रश्न गर्छिन्, ‘हामी बिहान दुई बजेबाट आएको भनेर ठाउँ दिँदैनन् । एउटी महिला कसरी बिहानै दुई बजे आउन सक्छे ? घरको काम कसले हेर्छ ?’

रात्रिबसबाट आएका यात्रुहरू ओसारपसार गर्न पाए थप आम्दानी हुन्थ्यो । तर, घरको कामले एकाबिहानै र राति सफारी कुदाउन असहज हुन्छ । १७ महिने बच्चाकी आमा अञ्जु राई बिहानै उठेर घरको काम सकेर बाहिर निस्किन्छिन् । उनी भन्छिन्, ‘सानो नानीलाई हेरचार अनि तीन कक्षा पढ्ने १० वर्षको छोरालाई स्कुल पठाएर, घरको काम सक्दा छिटोमा साढे नौ वा दश बज्छ । बिहान दश बजे निस्केर बेलुका नानी हेर्न पाँच बजे घर आउनैपर्छ ।’ राईजस्तै सीता परियार र शर्मिला दनुवार पनि सीमित समय मात्रै सफारी चलाउँछन् । दनुवार भन्छिन्, ‘बिहानै र बेलुका दुई–चार घन्टा बढी चलाउन पाए थप कमाउन सकिन्छ, तर घर र बच्चाहरूलाई पनि समय दिनैपर्‍यो ।’

सिटी सफारीका यात्रु भने सहयोगी हुने महिला चालकहरूको अनुभव छ । अञ्जु राईका प्यासेन्जर प्रायः महिला नै हुन्छन । सबै महिला आफ्नो सफारी चढ्नासाथ महिलाले पनि सबै काम पुरुषले जस्तै गर्न सक्छन् भनेर आफूलाई हौसला दिने गरेको राई बताउँछिन् । महिला चालकले नचाइँदो भाडा नलिने भन्दै आफ्नो सफारीमा सबैखाले यात्रु चढ्ने महिला चालक बताउँछन् । अञ्जुलाई छिमेकी र चिनेजानेका साथीभाइहरूले समेत हौसला दिन्छन् । उनी भन्छिन्, ‘आफ्नो कामलाई अरूले हौसला दिँदा खुसी लाग्छ ।’

(सञ्चारिका फिचर सेवा)
(विराट, इटहरीका पत्रकार हुन् ।)

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

सञ्चारिका अध्यक्ष सहित तीन पत्रकार महिलालाई राष्ट्रिय पुरस्कार

-महिला खबर- नेपाल सरकार सूचना तथा सञ्चार प्रविधि मन्त्रालयले प्रदान गर्दै आएको ‘राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार’ सञ्चारिका

संसदीय मामिलाको नेतृत्वमा महिलाको संभावना/अध्यक्षमा कृष्णा पौडेलको उम्मेदवारी

-महिला खबर- संसदीय गतिविधिको समाचार संकलन गर्ने पत्रकारहरुको संस्था संसदीय मामिला पत्रकार समाजको नेतृत्वमा पहिलो पटक

पत्रकार रुपा शर्मा नेहालाई राष्ट्रिय मिडिया एक्सिलेन्स कन्ट्रिव्युसन अवार्ड

-महिला खबर- संचारको माध्यमबाट समाजिक रुपान्तरणमा शसक्त भुमिका निर्वाह गर्नुका साथै समाजिक अभियानमा क्रियाशिल भएको भन्दै

हिंसा र पारिवारिक खटनको शोक छ! गरीबी र चेतनाविहिनताको रोग छ!

-ललिता साह- राजविराज नगर पालिका वडा न. ८ की निकिता यादव १७ महिना को अन्तरालमा दुईवटा

सञ्चारिका समूहको साधारणसभा सम्पन्न

-महिला खबर- सञ्चारिका समूहको २४ औं वार्षिक साधारणसभा आज काठमाडौंमा भर्चुअल रुपमा सम्पन्न भएको छ ।

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: