भाडाको जग्गामा लगाएको तरकारीले उकासियो सुकुम्बासी महिलाको जीवनस्तर


प्रकाशित मिति :2016-06-27 15:22:20

 यमुना खनाल
सिराह । सुमिन्द्रा देवी पासवानलाई अहिले आफूले भोगेका पुराना दिन सम्झँदा कहाली लागेर आउँछ । उनका श्रीमान घर नजिकैको साहुको घरमा हरुवा बस्थे ।

खेतमा गोडमेल गर्दै सोना देवी राम

खेतमा गोडमेल गर्दै सोना देवी राम

उनीपनि श्रीमानसँगै साहुके घरमा काम गर्न जान्थिन् ।  साहुको सय बिघा खेत थियो । हरुवाले साहुको सबै खेतीपाती उतार्नु पथ्र्यो  ।   साहुको खेतमा  बिहान आठ बजेदेखि राती आठ बजेसम्म दुबै जनाले काम गरेपनि तलव  श्रीमान्कोमात्रै आउँथ्यो । तलववापत उनीहरूले मासिक ४० किलो धान पाउँथे ।

छोराछोरी साना साना थिए । श्रीमान साहुको घरमै बस्ने हुँदा घरमा बाल बच्चाको लालनपालन र घर व्यवहार सम्हाल्नुपर्ने जिम्मा समुन्द्रा देवीकै एक्लो काँधमा थियो ।

महिनामा ४० किलो धान भनेको १५ किलो चामल हो । उनी भन्छिन् ‘श्रीमानको यो कमाईले  एक हप्ता पनि खान पुग्दैनथ्यो । आफू पनि अरु ठाउँमा काम गर्न जान पाउँदिनथे ।   काखमा नानी बोकेर साहुकै खेतमा आफूपनि काम गर्न जान्थें । छोराछोरी रोएमा फुल्याउन समेत पाईंदैनथ्यो  । बच्चा फुल्याउन जाँदा समेत साहुले गाली गर्थे । ’

सामुहिक खेती गरेर फलाएको खुर्सानी बिक्रीका लागि टिप्दै ।

सामुहिक खेती गरेर फलाएको खुर्सानी बिक्रीका लागि टिप्दै ।

‘धेरै दुःखले जिन्दगी गुजारा गरियो । कहिल्यै पनि पेटभरी खान पाइएन । छोराछोरीलाई पनि आधा पेट खुवाएरै हुर्काएँ  । आधा उमेर त यसरी नै बित्यो’  समुन्द्राले स्मरण गरिन् ।

अहिले समुन्द्रासँगै गाँउका सबै महिलाको जीवन फेरिन थालेको छ । उनीहरू हरुवा चरुवा बस्न छोडेर आफ्नै काम गर्न थालेपछि यस्तो परिवर्तन आएको हो ।

उनीसहित गाउँका महिला मिलेर समूह गठन गरेका छन् । समूह मार्फत उनीहरूले बिभिन्न काम गर्दै आएका छन् । भूमिहिन सुकुम्बासी  महिलाले समूहमार्फत मासिक सय रुपैयाँ  बचत गर्ने , सामूहिक खेती गर्ने काम गरेका छन् । पुर्व हरुवाचरुवा  १२ जना महिला मिलेर २१ कठ्ठा जमिन भाडामा लिएका छन् । भाडावापत बार्षिक ३० किलो अन्न खेत धनीलाई बुझाउनु पर्छ ।

बाखैरकी निलम देवी पासवानले  पनि सामूहिक खेती  गर्छिन् । दुईछोरा छोरी सहित चार जनाको परिवार छ उनको । श्रीमान् कल गाड्ने मिस्त्रीको  काम गर्छन् ।
अरुकै घर र खेतबारीमा काम गरेर खाने उनीहरूले यति दुःख आफ्नैलागि गरेदेखि सुख पाइन्छ भन्ने कुरा धेरैपछि थाहा पाए ।  अनि अहिले तरकारी खेती सुरु गरेका छन् । ‘थोरैबाट शुरुवात गरेका छौं, तर अब यसलाई व्यावसायिक रुपले नै अगाडी लाने सोच छ’ निलम देवी भन्छिन् ।

यो साल उनले दुई कठ्ठा खेतमा तरकारी खेती लगाइन् ।  यसबाट राम्रो आम्दानी भयो । आफूलाई खाने तरकारी पनि किन्नु परेन । घर खर्चको लागि पनि लसुन प्याज , साग सब्जी बेचेर गुजारा गरेको उनले बताईन् । एक टुक्रा पनि आफ्नो  नभएका उनीहरूको आफ्नै मेहेनतले पाएको आम्दानीले हौसला बढेको छ । यो व्यवसायलाई  बढाउनुपर्छ भन्ने मनोबल बढेको निलमले बताईन् ।

समूहमा खेतमा काम गर्दै महिला

समूहमा खेतमा काम गर्दै महिला

 सिरहाको बाखैरका महिला जस्तै शिशबनी बर्छवाको राम टोलका १२ जना महिलाले  पनि २१ कठ्ठा जमिन भाडामा लिएर सामूहिक खेती शुरु गरेका छन् । बार्षिक प्रति कठ्ठा ४० किलो अन्न खेत धनीलाई  बुझाए पुग्छ । उनीहरूले बर्छवामा यसैवर्षदेखि सामूहिक खेती गर्न थालेको हुन् ।

समूह गठन गरेर सामूहकि खेती थालेका उनीहरूलाई खेतबारीमा काम गर्न अहिले भ्याई–नभ्याई छ । समूहकी अध्यक्ष मनकी रामले  खेतबाट प्याज निकालिन् ।  अहिले    खुर्सानी, बोडी भिन्डीलगायतका तरकारी फलिसकेका छन् । मनकीका श्रीमान राज राम मिस्त्रीको काम गर्छन् । तीन जना छोराछोरी सामुदायिक स्कुलमा पढ्छन् ।

मनकी रामले उत्पादन गरेको आलु प्याज भण्डारण गरेर राख्ने सोचमा छन् । आफूलाई गाह्रो साह्रो पर्दा बेच्ने उनको योजना छ ।  यसले गर्दा साहुलाई चर्कोब्याज तिरेर ऋण लिन नपर्ने उनले बताइन् । ‘छोराछोरीलाई किताब कापीकलम किन्न समेत अरुको घरमा बनी गर्न जानुपथ्र्याे, तर त्यो  अवस्था अहिले टरेको  छ’  उनले भनिन् ।

राम टोलकै सोना देवीलाई समूहमा बसेर खेतीपाती गर्दा सजिलो भएको छ ।  एउटा खाट अटाउने सानो फुसको घर बाहेक शौचालय बनाउने जमिन पनि उनीसँग थिएन । ‘हामी हरुवाचरुवाहरू खाएर चुठ्दा अरुकै जमिनमा चुठ्नु पर्छ । तर आज भाडाको जमिनमा भएपनि उत्पादन गरेर खाने र घरको गर्जो टार्न आफ्नो  उत्पादन बेच्न पाएकोमा खुशीको सीमै छैन’ आँखा चम्काउँदै सोनादेवीले भनिन्  ।

भूमिहिन भएकाले आफूहरूलाई कसैले  ऋणका लागि नपत्याउने गरेको उनी  सम्झिन्छिन् । ‘आयश्रोत छैन , जग्गा जमिन छैन, कसरी तिर्छौ भनेर कसैले ऋणसम्म पत्याउँदैनथे, कसैगरि ऋण दिएपनि १० वटा कागज गरेर सय कडा पाँच रुपैयाँ ब्याजमा ऋण दिन्थे । ब्याज तिर्दा तिर्दै  कमाएको सबै जान्थ्यो’ उनले भनिन् । तर, अहिले  आफैँ समूहमा बचत गर्ने  र समूह भित्रै लगानी गर्दा ब्याज पनि कम परेको छ । कसैलाई धितो पनि दिनु नपर्ने उनले बताइन् ।

सिरहाको बर्छवाको टोलका ४० घर राम परिवार र धनगढीको बाखैरका ४० घर पासवान समुदाय भूमिहिन सुकुम्बासी हुन् । साहुको घरमा हरुवा चरुवा बसेकाले अरुले नै दिएको सानो टुक्रा जमिनमा उनीहरू बसोबास गर्दै आएका छन् ।

उनीहरूलाई संगठित रुपमा सामूहिक खेती गर्न गैरसरकारी संस्था मुक्ति नेपाल र दलित संरक्षण मन्चले सहयोग गरेका छन् । यी संस्थाले एक वर्षको जमिनको भाडा तिरी दिने, मल खाद, बिउ बिजन , सिंचाईका लागि खेतमा बोरिङ गाड्ने, कृिष तालिम र अन्य सीपमुलक कामका लागि उनीहरूलाई सघाईरहेको दलित संरक्षण अभियान मंन्चका जिल्ला संयोजक सूर्य नारयण रामले जानकारी दिनुभयो ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

छोरी

-अन्शु खनाल- प्यारी छोरी जन्मनु आफैमा जित्नु हो यसमानेमा जिन्दगीको सुरुवात जित बाटै गरेकी हौ तिमीले पनि ।

थाहा थिएन

-अनिता महर्जन- थाहा थिएन आमा पराइ घरको जिवन शैली सोचेको थिएँ आफ्नै जस्तै हुन्छ कि भनेर

नारी सहास र सृजनाको स्रोत

-अञ्जना दास परियार- परोपकारी मन, भावना र कार्यले सुनौलो विश्व-इतिहास रच्न सफल मदर टेरेसा नारी तिनी ।

अधिकारीले दायर गरेको रिटमा सर्वोच्चको कारण देखाउ आदेश

-महिला खबर- ललितपुर । गोरखापत्र संस्थानको प्रधान सम्पादक नियुक्तिका विषयमा परेको रिट निवेदनमा सर्वोच्च अदालतले कारण

समाज सेवा र हाम्रो परिवेश

-हिरा दाहाल- बर्दियाकि बहिनी भात खान नपाएर देह त्याग गर्न विवश देशमा समाज सेवा गर्छु भन्न पनि लाज

Read more
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: