बालिका शिक्षामा आएको रहर लाग्दो परिवर्तन


प्रकाशित मिति :2016-12-14 11:34:41

इरादा पराजुली गौतम
iradaदसै अगाडी मध्य तथा सुदूरपश्चिमको जिल्लाहरू को केही बिद्यालयहरू जाने अवसर मलाई मिल्यो। ती स्कुलहरू सदरमुकाम भन्दा धेरै टाढा थिए । तीन घण्टा भन्दा बढी गाडीको बाटो गएर पनि कतिपय स्कुलहरू एकदेखि तीन घण्टा जति हिँड्नु पर्थ्यो । ती सबैमा बालिकाको उपस्थिति बालकको भन्दा धेरै भएको आफ्नै आँखाले देख्न पाउँदा आफैलाई खुशी लाग्यो ।

भन्नेहरूले भन्लान छोरालाई नीजि स्कुलमा पठाकोले यस्तो देखियो भनेर, तर ती समुदायमा शिक्षकले पनि आफ्ना छोराछोरी तेही स्कुलमा पढाउने गरेको देखियो र छोरी को जनसंख्या छोरा को भन्दा अलि बढी नै हो भन्ने कुरामा तुक भेटियो । अझ चकित बनाएको छ, दैलेखको राकम कर्णाली को श्री दीपेन्द्र प्राथमिक स्कुलमा बालक र बालिकालाई छुट्टाछुट्टै शौचालय बनाएको र स्वयं बालबालिकाले शौचालय सफा गरेर राखेको देख्दा, खानेपानीको धारा अनि सबैले हात सफा गरेर धुनुपर्छ भन्ने ज्ञान र साबुनले धोएको देख्दा अनि घरमा पनि बाबुआमालाई साबुनपानीले हात धोएरमात्र खानुपर्छ भन्ने सम्झाउनु यी सबै बालबालिकाको आफ्नो जिम्मेवारी सम्झेर गर्ने दैनिक कार्य भित्र पर्दोरहेछ । काठमाडौँको कति ठूलाठूला अस्पताल तथा मन्त्रालयमा जाँदा आउने शौचालयको दुर्गन्धले नजाऊ जस्तो लाग्छ ।

सरकारी स्कुलहरूमा यस्तो परिवर्तन देख्न पाउँदा कसको मन खुशी नहोला र ? ससाना बालबालिकाहरू पढ्नलेख्नका लागि अझै गोलो टेबलमा कति खुशीयाली ? अनि भुइमा हरियो कार्पेट ओहो मनै आनन्द आउने उनीहरुको खुशी हेर्दा । शिक्षा मन्त्रालय, विश्वखाद्य र स्थानिय सहयोगी गैरसरकारी संस्थाको पहलमा मध्य तथा सुदूरपश्चिम दुर्गम भेगको जिल्लामा धेरै राम्रो कार्यक्रम भएको देख्दा खुशी लाग्यो ।

म करिब वीस वर्ष अगाडी डोटी को उच्चकोटमा जाँदा स्कुलको पुर्बाधार धेरै राम्रो हुँदापनि बालिकाको निकै थोरै उपस्थिति थियो । अझै दलित बालिकाको उपस्थिति त शुन्य जस्तै थियो ।

अहिले आएर मध्य तथा सुदूरपश्चिमको दुर्गम भेगको जिल्लामा धेरै सुधार आएको देखेर लाग्छ गरे के हुँदैन र ? हिजो त्यही समाज हो छोरीलाई स्कुल पठाउँदा के फाइदा हुन्छ र भन्नेहरू आज धमाधम स्कुल पठाएका छन् , बालबालिकाहरू खुशी छन्, बालबालिका विभिन्नखाले खेल सामग्री, रूचीपूर्वक पढ्न, लेखन, खेल्न रमाइलो तरिकाले पाएका छन् । अभिभावकको काम को बोझ हुँदाहुँदै पनि स्कुल पठाउनु निश्चयनै अभिभावकमा ठुलो चेतना र जागरुक भएको मान्नुपर्छ । शिक्षक र अभिभावकको भनाइ अनुसार अहिले ती गाउँहरूमा सबै बालबालिका स्कुल भर्ना भएका छन् । तर बालबालिका कामको बोझ, आमाबाबुसँग अस्थायी बसाई सराई (लेकमा जानुपर्ने, बिरामी भएको कारण र चाडपर्व, जेठ महिनादेखि कात्तिकसम्म भने स्कुल आउने अनियमितता २० प्रतिशत जति हुँदो रहेछ ।अझै विद्यालय नियमित नआउनेका लागि लागि एकदेखि पाँच रुपैयाँसम्म जरिवाना तिर्ने व्यवस्था गरेको पनि भेटियो ।

शिक्षामा काम गर्ने सरोकारवालाको ध्यान जानु के मा जरुरी छ भने बालिकाहरू अब ९ देखि १२ कक्षासम्म निरन्तर कसरी जान सक्छन् भन्ने नै हो, उनीहरू ८ कक्षामा पास भएपछि धेरै बालविवाहको कारणले स्कुल छोड्ने गरेको देखियो जुन सबै सरोकारवालाले बालिकाहरूलाई कसरी बिद्यालयमा निरन्तर गर्ने भन्ने सोच्नुपर्ने आवश्यक छ ।

मध्य तथा सुदूरपश्चिमको दुर्गम भेगका समुदायमा ३ महिनामात्र प्रशस्त खान पुग्ने हुनाले कात्तिकदेखि चैतसम्म लगभग ६ महिना  पुरुषहरू कामका लागि भारत जाने प्रचलन भने यथावत नै रहेछ जस्ले गर्दा महिला र बालबालिकालाई कामको भार झनै बढी हुने र अबको चूनौति भनेको नै पुरुषहरू कसरी घरको काममा सहभागी हुनसक्छन जस्ले गर्दा महिला तथा बालिकाको कामको बोझ कम गर्न सकियोस् ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

हिंसा र पारिवारिक खटनको शोक छ! गरीबी र चेतनाविहिनताको रोग छ!

-ललिता साह- राजविराज नगर पालिका वडा न. ८ की निकिता यादव १७ महिना को अन्तरालमा दुईवटा

सञ्चारिका समूहको साधारणसभा सम्पन्न

-महिला खबर- सञ्चारिका समूहको २४ औं वार्षिक साधारणसभा आज काठमाडौंमा भर्चुअल रुपमा सम्पन्न भएको छ ।

ससंकटमा छोरी सन्तान

-बिशाल सुनार- दैलेख । लिङ्ग पहिचानसहितको गर्भाधान होस् वा गर्भपतन कानुनतः अपराध हो । तर पनि

सुगा

-कविता राई- आँखामा सक्कली निरीहता ओढेर बाँचिरहेछु सृष्टिभ्रम असती समयको जाँतोले किचिएर पिलिएको छातिबाट ओकलिरहेछु अप्राकृतिक लय !

‘लैङ्गिक उत्तरदायी तथा समावेशी जैविक विविधता संरक्षण’ सम्बन्धि भर्चुअल सम्मेलन सम्पन्न

-महिला खबर- “लैङ्गिक उत्तरदायी तथा समावेशी जैविक विविधता संरक्षण” सम्बन्धि भर्चुअल सम्मेलन देशभरको पच्चीस जिल्लाबाट करिब

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: