लैङ्गिक समानता बिना स्थानीय योजना पुरा हुँदैनन् : सापकोटा


प्रकाशित मिति :2017-09-13 16:42:55

बालकुमारी सापकोटा जिल्ला समन्वय समिति सिन्धुपाल्चोकका उपप्रमुख हुनुहुन्छ । विद्यार्थी राजनीति हँुदै अखिल नेपाल महिला संघदेखि नेकपा एमालेको जिल्ला तहसम्मको जिम्मेवारी उहाँले निभाउनुभएको छ । जीवनको दुई दशक सामाजिक क्षेत्रमा योगदान गर्नुभएको उपप्रमुख सापकोटाको अबको योजनाबारे महिला खबर संवाददाता विदुर आचार्यले गर्नुभएको कुराकानी :–

 जिल्ला समन्वय समितिले अहिले के काम गरिरहेको छ ?

– जिल्लाका १२ वटै स्थानीय तहमा आफुसँग भएका स्रोत साधन र योजना निर्माणमा समन्वय गरिरहेको छ । स्रोत साधनमाथिको पहुँच वृद्धिमा हाम्रो ध्यान केन्द्रित छ । प्रदेश कानुन नआउन्जेल कुनै खास खाकामा काम गर्न सम्भव छैन । तर यो बीचमा संभावनालाई अधिक खोजी गर्ने, समन्वय र छलफल गर्ने, अधिकार स्थापित र पछाडि रहेका समुदाय क्षेत्रलाई अगाडि बढाउन योजनाहरु निर्माण हँुदै छन् ।

 स्थानीय तह निर्वाचनपछि ४० प्रतिशत भन्दा वढी महिला जनप्रतिनिधि हुनुहुन्छ । अब महिलाको उत्थान कसरी हुन्छ ?

– यो प्रश्नले मलाई पहिलेदेखि नै झक्झकाएको हो । संगठनमा होस् वा कुनै संयन्त्र जहाँ जहाँ म पुग्छु वा रहन्छु हरेक क्षेत्रमा ५० प्रतिशत महिलाले अवसर पाउनुपर्छ भन्ने आवाज उठाएको छु । जब अवसर पाउँछन् तब सक्षम बन्नेछन् भन्नेमा म द्विविधामा छैन । आज सयांै महिला जनप्रतिनिधीले स्थानीय तहमा जीत्नुभएको छ ।

महिला प्रतिनिधीले महिला उत्थानको काममा लाग्ने सवाल छ, त्यो जरुर हुन्छ । पहिले त जननिर्वाचित महिलाहरुलाई स्वयं सशक्त र क्षमता अभिवृद्धिमा लाग्ने कार्यक्रमहरु बन्नेछन् र आफ्ना योजना मुताबिक काम अगाडि बढ्नेछ । पहिलो चरणमा स्थानीय तहमा भएका बजेट सम्वन्धित शीर्षकमा खर्च गराउन सकियो भने पनि महिला उत्थानको कार्यक्रम निकै प्रभावकरी हुन्छ ।

 स्थानीय तह निर्वाचनमा महिला उत्थानका प्रशस्त कार्यक्रम गर्ने घोषण धेरै उम्मेदवारका थिए । तर सुरु किन भएन । अनुगमन गर्ने काम त तपाईंहरुको हो नि ?

यो नेपाली राजनीतिको सवैभन्दा कमजोर पक्ष हो । चुनावमा महत्वकांक्षी योजना बोक्ने र पछि कार्यान्वयन गर्न नसक्ने र नगर्ने । संविधानले समानता भनेको छ । तिनै राजनीतिक दलले जारी गरेको संविधानमा उल्लेख भएअनुरुप स्थानीय तह निर्वाचनमा महिला उम्मेदवारको नाम पुरुषहरु भन्दा पछि पर्न गयो । लक्षित वर्गको स्थानीय बजेट विकास निर्माणमा खर्च गर्ने पद्धति नै वसेको छ ।

महिला पनि यही बाटो हिँड्ने हो भन्दै महिलाको बजेट सडकमा विनियोजित हुन्छ । यो सरुवा रोग जस्तै भयो । हिजो उम्मेदवारहरुले घोषणा पत्रमा जे उल्लेख गरेका छन्, त्यो पुरा गर्न वास्तवमै गाह्रो छ । यसलाई सहजिकरण अनुगमन मार्फत पुरा गराउन मेरो भरपुर पहल रहनेछ ।

 जनप्रतिनिधिले महिलाका सवालमा कसरी काम गर्नुपर्छ ?

जति पनि महिला जनप्रतिनिधि विजयी हुनुभएको छ, त्यो नेपालको इतिहासमै ठूलो उपलब्धी हो । मलाई लाग्छ महिलाको प्रशस्त सवालमा बोल्न र निर्णायक तहमा पु¥याउन उहाँहरुको भूमिका पर्याप्त हुनेछ । यो अवसर निर्वाचित प्रतिनिधिले सदुपयोग गरी आम महिलाको हीत गर्नुहुनेछ र चर्चा बटुल्नुहुनेछ ।

अव महिलाका सवालमा काम यसरी हुन्छन् भन्ने मलाई लाग्छ । कानुनतः समान भनिए सरह समान ब्यवहार, शिक्षा र स्वास्थ्यमा अधिकतम पहुँच, सम्पतीमा समान अधिकार, लैङ्गिक समानताका कार्यक्रम । घरेलु हिंसा, वेचविखन, जोखिममा परेका महिला, सीमान्तकृत महिला, पिछडिएका महिला, विशेष क्षमता भएकाहरुको लागि विशेष कार्यक्रम बनाई काम गर्नु जरुरी छ ।

जिल्लाको सन्दर्भमा जननिर्वाचित महिलाहरुले कसरी काम गर्नु सुझाउनुहुन्छ ?

– सबैभन्दा पहिले त म सबै जनाताको प्रतिनिधी हुँ भनेर काम गर्नुप¥यो । अहिले निर्वाचित प्रतिनिधीहरुले महिला, बालबालिका लगायत धेरै समाजका संवेदनशील मुद्दा बोकेर विजयी भएको कुरा बिर्सनुभएन । हाम्रा सामान्य महिलाको शसक्तिकरणका मुद्दा, शिक्षा, स्वास्थ्य, राजनीतिमा महिला पहुँच अभिवृद्धि र समृद्धिमा लाग्नुप¥यो । न्यायमा पहुँच वृद्धि र सचेतना सँगै आर्थिक उपार्जनमा हरेक महिलालाई जोड्नु प¥यो ।
 

स्थानीय तहमा महिला सहभागिता प्रभावकारी नभए के असर पर्छ ?

– अहिले भएको परिवर्तन पनि महिलाको अर्थपुर्ण सहभागिताको उदाहरण हो । हाम्रा स्थानीय तहबाटै हुने नीति निर्माण, छलफल, योजना निर्माण, निर्णय लगायत हरेक पाटोमा महिलाहरुको अर्थपुर्ण सहभागिता जरुरत छ ।

अहिले अभ्यासमा जो भैरहेको छ त्यसलाई बढाउनुपर्छ । पुरुषको तुलनामा महिलाले जिम्मेवारी लिएको हरेक विषय बढी संवेदनशील भई सम्पन्न भएको प्रशस्त उदाहरण छन् । महिला इमान्दारीको चिनारी पनि हो । परिवार र समाजका अनेकन परम्परागत र पितृसत्तामा आधारित जिम्मेवारी पुरा गरेर सामाजिक होस् वा विकासका काम जिम्मेवारीमा आएपछि महिलाले कुशलतापुर्वक सम्पन्न गर्छन् । जब सहभागिता बढ्छ तब महिलाको अर्थपुर्ण सहभागितामा स्वभाविक रुपमा वृद्धि हुन्छ नै ।

 तपाईं त जिल्लाका स्थानीय तहको कामको अनुगमन गर्ने तहमा हुनहुन्छ । अव तपाईको कामको प्राथमिकता के छ ?

– समग्रमा जिल्लाको समृद्धि अब मेरो प्राथमिकता हो । लैङ्गिक समानता कायम बिना अधिकांश योजना पुरा हुन सक्दैनन् । आर्थिक समृद्धि, सामाजिक विकास र भौतिक रुपमा फड्को मार्न अब महिला पुरुषको सँगसँगै रहनुपर्छ र सँगै ल्याउन मेरो प्राथमिकताको विषय हो । हरेक गाँउ तथा नगरपालिकाले महिला र बालबालिकाको विषयमा बनाएका कार्यक्रमको प्रभावकारिता मुल्याङ्कन गरि आवश्यक कार्यक्रम निर्माण र लागु गर्न समन्वय गर्नेछु ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

पत्रकार मृत फेला

-महिला खबर- पत्रकार निर्मला पहराई शुक्रबार मृत फेला परेकी छिन् ।

बैठकमा महिला सहभागिता नभएकोमा चिन्ता

-महिला खबर- गैर आवासीय नेपाली संघले अमेरिका क्षेत्रको क्षेत्रीय बैठकमा महिलाको सहभागिता हुन नसकेको विषयप्रति ध्यानाकर्षण

खाद्यान्न सहयोग

अछामको मंगलसेन नगरपालिकाका दुई वडामा ६० जना विपन्न एकल महिलालाई अछाम जेसिजले खाद्यान्न सहयोग गरेको

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार नियमावली स्वीकृत

काठमाडौँ । सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार ऐन, २०७५ लागु भएको तीन वर्षपछि नियमावली

उद्यमी महिलालाई अनलाइन बजारीकरण र ऋणमा समस्या

-महिला खबर- कोभिड-१९ को असरका कारण ऋण चुक्ता गर्न नसकेको र कर्मचारीलाई तलव दिन समस्या भएको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: