बन्दाबन्दीको कहरमा बढेका हिंसा


प्रकाशित मिति :2020-05-11 18:10:25

घटना नम्बर एक

बैशाख ११ गते राती पाँचथरको मिक्लाजुङ गाउँपालिका २ सराडडाडाको बतासेमा सात महिनाकी गर्भवती झुण्डिएको अवस्थामा फेला परिन् । मृतक महिलाको माइती पक्षले पारिवारिक कलहको कारण देखाउँदै घरपरिवारले हत्या गरेको आरोप लगाए । दुई वर्ष पहिले विवाह भएर पटकपटक घर परिवारले यातना दिएपछि फाल्गुनमा उनी माइती गइन् । तर पछि श्रीमान्को परिवारकै सहयोगमा बैशाख ३ गते माइती पक्षले उनलार्ई सम्झाई बुझाई घर पठाइदिए । घरमा आएपछि उनी माथि हुने यातना रोकिएन र अन्ततः उनले आत्महत्या गरिन् । प्रहरीले यस घटनाको थप अनुसन्धापन गरिरहेको छ ।

घटना नम्बर दुई

लकडाउनको २० औं दिन । एक महिलाले अपरिचित व्यक्तिबाट सामाजिक सञ्जालमा प्रताडित हुँदै आइरहेको घटना सुनाइन् । साउदिमा बस्ने एक युवकबाट लकडाउन सुरु भएको तीन दिनपछिदेखि फेसबुकमार्फत प्रताडित भइरहेको बताइन् । लकडाउनको कारण देखाउदै ती व्यक्तिले महिलालार्ई त के गर्न सक्छेस्, अहिले जताततै बन्द छ । प्रहरीले पनि तेरो काम गर्दैन भन्ने धम्की प्रयोग गर्दै महिलाको नाउँको फेक आइडी बनाएर मानसिक यातना दिन थाले । अपरिचत व्यक्तिले फेसबुक र इमो प्रयोग गरेर तथानाम शब्दहरू प्रयोग गरिरहेको थियो । पछि ती महिला सबैको सल्लाह बमोजिम साइबर क्राइम व्युरोमा पुगिन् । उनको घटना उपर प्रकृया अघि बढ्यो ।

घटना नम्बर तीन

बैशाख ११ गते राति अन्दाजी ११ बजे धनुषाको विदेह नगरपालिकामा सात दिनदेखि क्वारेन्टाइनमा बसिरहेकी एक महिलामाथि बलात्कारको प्रयास भयो । सोही नगरपालिकाका सरसफाई कर्मचारीले महिलामाथि बलात्कारको प्रयास गरेको आरोप महिलाले लगाएकी थिइन् । अहिले आरोपितलार्ई प्रहरीले पक्राउ गरिसकेको छ ।

घटना नम्बर चार

वैशाख १७ गते चौध वर्षीया बालिकालार्ई जबरजस्ती करणी गरेको अभियोगमा प्रहरीले मोरङ्गको कानेपोखरी गाउँपालिकाका १४ वर्षका किशोरलार्ई पक्राउ गरेको छ । ती किशोरले बालिकालार्ई मकैबारीमा लगेर जबरजस्ती करणी गरेको प्रहरीलार्ई खबर भएपछि तत्कार प्रहरी पुगेर पक्राउ गरेको हो ।

रसना ढकाल

घटना नम्बर पाँच

यसै गरि आफ्नै सहोदर दाजुले १४ वर्षीया बहिनीलाई जबरजस्ती गरेको अभियोगमा भक्तपुर ठिमी नगरपालिका ९ बोडेबाट २३ वर्षिय पुरुषलार्ई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ ।

माथि प्रस्तुत हिंसाहरू बन्दाबन्दीको समयमा भएका घटना हुन् । अरु समयमा भएको हिंसाको घटना भन्दा पनि बन्दाबन्दीको समयमा भएका हिंसाको घटनाले धेरै चर्चा पाउँछ, किनभने अरु समयमा हिंसा प्रभावित व्यक्ति सम्बन्धित स्थानसम्म आएर उजुरी दिन सक्ने वातावरण हुन्थ्यो । तर यो बन्दाबन्दीको समयमा बाहिर निस्कन सक्ने अवस्था हुदैन । सहेर बस्नु पर्ने बाध्यता छ । बन्दाबन्दीको समयमा घटनाहरु झनै बढ्दै गइरहेको नेपाल प्रहरीको आकडाले देखाउँछ ।

कोरोना संक्रमण रोकथाम र नियन्त्रण गर्न मुलुक अहिले बन्दाबन्दीको अवस्थामा छ । यो अवस्थामा सबै व्यक्ति घरभित्र बसिरहेका छन् । यसैसँग जोडिएर महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिकमाथि हुने हिंसाका घटनालाई पनि नजरअन्दाज गर्न सकिदैन । किनभने यतिबेला हिंसापीडितले जस्तोसुकै हिंसा पनि सहेर बस्न बाध्य हुनु परेको छ । उनीहरुको आवाज हत्तपत्त प्रहरीले सुन्ने अवस्था छैन । अरु समयमा त आफूविरुद्ध भएको हिंसाको उजुरी गर्न सम्बन्धित निकायसम्म आउँदा प्रभावितले कति पल्ट आफ्नै परिवारबाट धम्की खानु पथ्र्यो । जति मुद्दा मामिला गरेता पनि प्रभावित महिला उजुरी दिने व्यक्तिकै घरमा गएर बस्नु पर्ने अवस्था थियो । भने अहिलेको समयमा त त्यो झन विकराल भएको छ ।

चैत्र ११ गते देखि बैशाख ३ गतेसम्म महिला, बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिकमाथि भएका हिंसाको आकडा, हिंसाका प्रकार

हिंसाका प्रकार    प्रदेश एक   प्रदेश दुई   प्रदेश तीन   प्रदेश चार   प्रदेश पाँच   प्रदेश छ    प्रदेश सात          उपत्यका
ज.ज.क.               १३             १२             ९               ५                १५           ८                   ९                       ५
ज.ज.क. उद्योग       ३                            ३                 १                  १            १                   १
बहुविवाह                                             १                 १                  १             १                  १                        २
बाल यौनदुराचार     १              ४            १                                                                                                 १३
घरेलु हिंसा             २             १३           १०                ३                  ११            ४                १६                       १३
आत्महत्या             २१            २७           १८               २०                ३०           ५                 १९                       १०
गर्भपतन                                 १
बाल विवाह                                                                                                 १
बोक्सी आरोप                           १

माथि प्रस्तुत आकडा २३ दिनको हो । बन्दाबन्दी सुरु भएको २३ दिनमा यति धेरै आकडा छ भने हालसम्म आइपुग्दा कति बढ्यो होला ? अनुमान गरौं त । हिंसाको आकडा बढनुलाई प्राय हामी दुइ रुपमा लिने गर्छौं । पहिलो, हिंसा सहेर बस्ने प्रबृत्ति छैन र दोस्रो, हिंसाविरुद्ध उजुरी दिने संख्या बढेको छ ।

महिलामाथि किन हिंसा हुन्छ ? भनेर कसैले प्रश्न गर्यो भने तपार्ईंं हाम्रो उत्तर हुन्छ कि, महिलामाथि हिंसा हुनु पितृसत्ताको उपज हो । यो पितृसत्ता परापूर्वकालदेखि चलिआएको शासन हो । यसमा शक्ति भएको व्यक्तिले आफूभन्दा कमजोरलाई हेप्ने, हिंसा गर्ने, आत्मसम्मानमा चोट पुराउने काम गर्दछ। र यसले कमजोर व्यक्तिको रुपमा महिलालाई राख्यो । र उसमाथि विभिन्न बहानामा हिंसा हुन थाल्यो । पितृसत्तालाई अमूर्त चलनको रुपमा पनि व्याख्या गर्न थालिएको छ । पितृसत्तालाई सोचले बाधेको छ । व्यक्तिभित्र भएको सोच जसको कारण आजसम्म पनि महिला हिंसाको शिकार भैरहेका छन् ।

समयक्रम सँगै धेरै हदसम्म यस्ता कृयाकलापमा परिवर्तन आएता पनि वर्तमान अवस्थामा कहिकहि पितृसत्ताको गन्ध देखिन्छ । यो पितृसत्ता यति ठूलो सत्ता भयो कि न त यसलाई महाअभियोग लगाएर हटाउन सकिन्छ, न जबरजस्ती राजीनामा दे भन्न सकिन्छ, न त भ्रष्टाचारको मुद्दा लाएर नै हटाउन सकिन्छ । यसको कति ठूलो सत्ता रहेछ त तपार्ईं हामी सजिलैसंग अनुमान लगाउन सक्छौ । यति भनिरहँदा आफ्नो निरकुंशता गाडेको यस सत्तालाई हटाउन केवल महिलाप्रतिको सोच र सम्मानको आवश्यकता छ । फेरि अर्को तर्फ पितृसत्ता भन्नेवित्तिकै तपाईं हाम्रो सोच पुरुषमा गएर ठोकिन्छ, जुन एकदमै गलत हो । पित्तृसत्तामा सबै व्यक्तिको हुर्काइ हुन्छ । पित्तृसत्ताको वातावरणमा हुर्किएकी एक महिला जब एक अर्को महिलामाथि आफूले सिकेको कुरा लागु गर्न खोज्छिन्, तब त्यहाँनिर अर्को बहस सुरु हुन्छ । र जनमानसले भन्छ, महिलामाथि महिलाले नै हिंसा गर्छ । पुरातन सोच र मूल्य मान्यताले महिलामाथि चाहिने भन्दा बेसी नै कुसंस्कार थुपारिदियो । त्यो सबैको बोझ महिलाले थेग्नु पर्यो । फलस्वरुप उनलाई ‘दोस्रो दर्जा’को संज्ञा दिइयो ।

विभिन्न बहनामा महिलामाथि हुने हिंसा नौलौ विषय पक्कै होइन । तर यसको न्यूनीकरण गर्न अपनाइएका रणनीतीहरू किन अहिले पनि लागु हुन सकेका छैनन् त ? यो भने पक्कै पनि सोचनीय विषय हुन्छ । देश, काल, परिस्थीती धेरै परिवर्तन भैसकेको छ । राज्यको नीति, निर्माण तहमा महिला सहभागिता बढेको छ । राजनीतिमा महिलाको उल्लेखनिय सहभागिता छ । तर सहभागितासंगै उल्लेखनीय भूमिका महत्वपूर्ण हुन्छ भने जस्तै अहिले पनि कहिकहि यस्ता विवादास्पद बहसहरू सुन्नमा आउँछ ।

हाल मुलुक तीन तहको संरचनामा छ । संघ, प्रदेश र स्थानीय । यो तीन तहको सरकारमा हाम्रो नजिकको सरकार भनेको स्थानीय तह हो । यो सरकारसँग हामी आफ्नो स्थानको विभिन्न सवालहरूमा कानून बनाउन अनुरोध गर्छौ । यसै सन्दर्भमा नेपालको संविधानले स्थानीय तहलाई दिएको क्षेत्राधिकार अनुरुप स्थानीय तहका नगरपालिका र गाउँपालिकामा समेत गरेर न्यायिक समितीहरू पनि गठन भएका छन् । ती स्थानीय समितीहरूलाई दिइएको क्षेत्राधिकारभित्र रहेर काम गरिरहेको छ ।

यसरी बन्दाबन्दीको कहरभित्र उम्रिरहेको हिंसा भोलीको लागि डरलाग्दो साबित हुन सक्छ । अहिले राज्य सामु ठूलो चुनौती कोरोनाको संक्रमण न्यून गर्नु रहेको छ । यसको रोकथामको लागि सरकारले, स्थानीय सरकारले हरसम्भव प्रयास गरिहेका छन् । यही कहरभित्र ठूलो चुनौती हिंसा न्यूनीकरणको हो । जुन कार्य राज्य एक्लैले मात्र होइन, हामी सबै मिलेर सामाधान गर्न तर्फ अघि बढ्नु पर्छ ।

    Comment Here!

Related NEWS
मुख्य खबर

पत्रकार मृत फेला

-महिला खबर- पत्रकार निर्मला पहराई शुक्रबार मृत फेला परेकी छिन् ।

बैठकमा महिला सहभागिता नभएकोमा चिन्ता

-महिला खबर- गैर आवासीय नेपाली संघले अमेरिका क्षेत्रको क्षेत्रीय बैठकमा महिलाको सहभागिता हुन नसकेको विषयप्रति ध्यानाकर्षण

खाद्यान्न सहयोग

अछामको मंगलसेन नगरपालिकाका दुई वडामा ६० जना विपन्न एकल महिलालाई अछाम जेसिजले खाद्यान्न सहयोग गरेको

सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार नियमावली स्वीकृत

काठमाडौँ । सुरक्षित मातृत्व तथा प्रजनन् स्वास्थ्य अधिकार ऐन, २०७५ लागु भएको तीन वर्षपछि नियमावली

उद्यमी महिलालाई अनलाइन बजारीकरण र ऋणमा समस्या

-महिला खबर- कोभिड-१९ को असरका कारण ऋण चुक्ता गर्न नसकेको र कर्मचारीलाई तलव दिन समस्या भएको

Read more
ताजा अपडेट
© 2015.All rights reserved by mahilakhabar.com
%d bloggers like this: